De dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008 toegekend aan Jonathan Israel

Vandaag pas ontdekte ik dit persbericht (het nieuws was mij eerder ontgaan) dat de dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008 is toegekend aan Jonathan Israel.

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen heeft de Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap 2008 (150.000 dollar) toegekend aan professor Jonathan Israel, School of Historical Studies, Institute for Advanced Study, Princeton, New Jersey, Verenigde Staten, voor 'zijn wezenlijk nieuwe kijk op de geschiedenis van de Verlichting'. 

Maar echt te laat kom ik hier nog niet mee, want de uitreiking volgt nog. De Heinekenprijzen worden elke twee jaar tijdens een bijzondere zitting van de Akademie uitgereikt. Die zal dit keer plaatsvinden op donderdag 2 oktober, in de Beurs van Berlage in Amsterdam. 

Over het onderwerp

'De Verlichting' begon voor een deel van de wetenschappelijke wereld altijd bij de Franse achttiende-eeuwse 'Philosophes' als Voltaire en Rousseau, terwijl een ander deel de kiemcel juist legde in Engeland, bij Newton en Locke. Maar dat beeld is door het werk van de Britse historicus Jonathan Israel veranderd. Hij benadrukt het belang van wat daaraan voorafging: de vroege, radicale fase van de Verlichting. Daarvoor zijn vooral de denkbeelden van de filosoof Spinoza (1632-1677) van grote betekenis.
In de ogen van Israel is Spinoza een sleutelfiguur in de emancipatiebeweging die ten grondslag ligt aan de moderne seculiere, democratische en tolerante samenleving. Zijn denkbeelden voeren rechtstreeks naar de vrijheid, gelijkheid en broederschap van de Franse Revolutie. De Verlichting is in Israels opvatting dan ook één brede Europese beweging. Voor hem zijn het ook ideeën die het verschil maken in de geschiedenis. Niet iedereen is het eens met Israel, maar zijn thema's sluiten naadloos aan op veel huidige discussies.
Eerder al deed Israel ook buiten de kring van historici stof opwaaien door zijn geschriften over het fenomeen van de Nederlandse Republiek.

Over de prijswinnaar
Jonathan Israel (Londen, 1946) studeerde geschiedenis in Cambridge en ging voor zijn promotieonderzoek naar Oxford. De vroegmoderne geschiedenis van Europa werd zijn terrein. Eerst aan de University of Hull, daarna aan het University College in Londen, waar hij in 1985 als eerste niet-Nederlander hoogleraar Nederlandse Geschiedenis werd. Sinds 2001 is hij hoogleraar in Princeton.
Israel is buitengewoon productief, schreef gezaghebbende boeken over zulke uiteenlopende onderwerpen als het Jodendom in vroegmodern Europa, de koloniale politiek in Mexico, en de wereldhandel in de tijd van het mercantilisme (staatsgeleide handel na de Middeleeuwen), én hij mengt zich graag in het actuele debat. Hij kent zo'n acht Europese talen, waaronder hedendaags en zeventiende-eeuws Nederlands.
In 2007 vervulde hij een fellowship bij de Koninklijke Bibliotheek en hield hij de KB Lecture: Failed Enlightenment. Spinoza's Legacy and the Netherlands (1670-1800) - vertaald als In strijd met Spinoza. Het failliet van de Nederlandse Verlichting (1670-1800) (Bert Bakker) en nog steeds te beluisteren via de KB-website.
Israel is lid van de British Academy en buitenlands lid van de KNAW. In 2003 was hij honorair hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, een jaar later werd hij tot Ridder in de Orde van de Nederlandsche Leeuw benoemd, wat maar weinig niet-Nederlanders gebeurt.

Enkele belangrijke publicaties
Jonathan Israel, European Jewry in the Age of Mercantilism, 1550-1750, Oxford, 1985
Jonathan Israel, Dutch primacy in world trade, 1585-1740, Oxford, 1989
Jonathan Israel, The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806, Oxford, 1995 [vertaald in het Nederlands]
Jonathan Israel, Conflicts of Empires: Spain, the Low Countries and the Struggle for World Supremacy, 1585-1713, London, 1997
Jonathan Israel, Radical Enlightenment: Philosophy and the Making of Modernity, 1650-1750, Oxford, 2001. [vertaald in het Nederlands]
Jonathan Israel, Enlightenment Contested: Philosophy, Modernity, and the Emancipation of Man 1670-1752, Oxford, 2006  [vertaling voor dit jaar aangekondigd]

Over de prijs
De Dr. A.H. Heinekenprijs voor de Historische Wetenschap wordt sinds 1990 toegekend. In eerste instantie steeds op het gebied van de Europese geschiedenis, maar sinds 2006 komt alle historie in aanmerking. Eerdere winnaars waren onder anderen Peter Gay, Heiko Oberman, Jacques le Goff en Joel Mokyr. De jury staat onder voorzitterschap van Willem Frijhoff.
It consists of a trophy representing a silver water clock, which stands for the symbol of Clio, and a cash prize of $150,000.

Eerdere prijswinnaars waten
1990     Peter Gay
1992     Herman F.A. van der Wee
1994     Peter R.L. Brown
1996     Heiko A. Oberman
1998     Mona Ozouf
2000     Jan de Vries
2002     Heinz Schilling
2004     Jacques Le Goff
2006     Joel Mokyr

Achtergrondinformatie over de prijzen kunt u vinden op http://www.knaw.nl/heinekenprizes.

Persbericht KNAW van 24-4-2008

PDF Het beste fundament voor de democratie; achtergrondartikel over prof. dr. Jonathan Israel bij de KNAW

Zie hier op dit weblog over Jonathan Israel, eredocter Erasmusuniversiteit 2006