De fundamentele fout van Spinoza...

De tekst die ik al speurend naar Spinoza op het web tegenkwam en hierna overneem - als een curiositeit, dacht ik aanvankelijk -  zette mij op een spoor in een richting waarin enige interessante dingen te ontdekken zijn. Ik begin enigszins badinerend, daarna volg ik de wegwijzer die hier wordt aangegeven.

Het wordt toch tijd dat we op dit weblog beseffen waar we mee bezig zijn… We kunnen er niet om heen... Om te zien waar je komt als iemand z’n verstand goed gebruikt, neem ik hier deze draai om Spinoza’s oren over. 

  

“Spinoza, the Man Who Changed Judaism

[…] In perhaps his most famous writing, Tractatus Theologica [sic] Politicus (published in 1670) he made the fundamental error that is characteristic of modernism. This error was to divide faith from reason. Spinoza thus broke with the leading authority of medieval Jewish thought, the famous rabbi, Maimonides (1135-1204). Maimonides correctly asserted that faith and reason are compatible. Spinoza's rejection of the compatibility of faith and reason set the stage for the rejection of faith by the Jewish intellectuals and philosophers who would follow him.

This division of faith from reason is a false dichotomy. It has led to the modernist error that claims that science and philosophy are rational but divine revelation is mere superstition. The Bible, however, is a book of faith based on rational proof. The Bible is the record of God speaking to humanity. God backed His words with signs, wonders, miracles and predictive prophecy. The Bible is a record of real miraculous events that occurred among real people in real history. It is not a mere list of commands and philosophical statements to be apprehended only by faith.

Miracles occurred in ancient times in the lives of Abraham, Moses, Elijah and others. We have their written testimony. One major category of miracle that we can rationally apprehend in our own time is predictive prophecy. The Bible contains over two thousand predictive prophecies. Some of these prophecies were fulfilled in ancient times and their fulfillments are recorded in history. Other prophecies were fulfilled in postbiblical times and some Bible prophecies are being fulfilled in current events in our own time.

One example of prophetic fulfillment is the restoration of the Jews to the land of Israel which is the fulfillment of a number of Bible prophecies. Predictive prophecy is like God's signature on the Bible. Christians claim that over three hundred Bible prophecies were fulfilled in the life and ministry of Jesus of Nazareth whom Christians believe to be the promised Messiah. No other holy book of any other faith has any thing like the Bible's record of predictive prophecy. The Bible stands alone in its accuracy of predictive prophecy. Predictive prophecies and other signs and wonders give powerful reasonable, rational proof that God is indeed speaking through the pages of the Bible. It is on this solid rational foundation that the heart can respond by faith to believe and obey God. Faith and reason are not contradictory.

By contradicting Maimonides, Spinoza did the same damage to Judaism that Gentile modernist philosophers did to Christianity. Immanuel Kant (1724-1804) contradicted the synthesis of faith and reason espoused by Thomas Aquinas (1225-1274) with the same devastating results. The denial of the rational basis for Judaism and Christianity led to the abandonment of these faiths by the intellectual classes. The abandonment of the faith ultimately led to the abandonment of morality. The mass murder of millions under communism and fascism is the legacy of modern secularism.

Interestingly, Spinoza, in his final work Ethica (1677), details a complex philosophy with strong monistic (pantheistic) overtones similar to Hinduism. His life therefore is a picture of the progression from Torah Judaism to modernist reason to eastern pantheism. Many Jews in recent times have made that same tragic journey. So towering a figure is Spinoza that much of Jewish religious thought and philosophy since can be understood as a series of responses to his writings. Spinoza's influence on Abraham Geiger and Reform Judaism is undeniable. Other Jewish thinkers such as Samson Raphael Hirsch, Zecharias Frankel, Hermann Cohen, Leo Baeck, Jewish existentialist philosopher Martin Buber, Franz Rosenzweig, Mordecai Kaplan and Abraham Heschel all felt Spinoza's influence.

(A major source for this article is Prof. David B. Ruderman's lecture series Jewish Intellectual History 16th to 20th Century.) van hier – zonder naam.
Update 31 juli 2011. Deze link is inmiddels dood, maar de tekst leeft nog en is nog hier en hier en hier te vinden (met overal dezelfde fout in de TTP...).

Prof. David B. RudermanIk weet uiteraard niet of de schrijver van bovenstaand stuk goed heeft opgelet in de cursus van Prof. David B. Ruderman, maar het wordt voor mij aanleiding om eens naar deze geleerde op zoek te gaan. Zie hier zijn webpagina. Van de vele boeken die hij over (aspecten van) joodse geschiedenis geschreven heeft, heb ik via books.google een aantal bekeken. Voor dit weblog leken mij de volgende interessant.

David B. Ruderman: Early Modern Jewry: A New Cultural History

David B. Ruderman: Early Modern Jewry: A New Cultural History. Princeton University Press, 2010

In dit recentste boek, heb ik de indruk, culmineren diverse deelstudies in een breder, algemeen opgezete studie over de geschiedenis van de joden in het vroegmoderne Europa. 

Hij schetst de crisis waaraan in die periode de rabbijnse autoriteit blootgesteld werd door messianisme, mystieke profetie, ketterij, bekeringen tot christendom, interesse van christen hebraïsten e.d. Nadat hij zeer uitvoerig over de crisis rondom Shabbetai Zevi heeft geschreven en slechts weinig over Spinoza (hij volstaat met heel kort iets van Jonathan Israel samen te vatten) is een van zijn conclusies: “Sabbateanism and Spinozism in general were nurtured in Amsterdam itself; ad both represented two kinds of enthousiasm, generating ideologies that challenged the legitimacy of rabbinic norms and rabbinic authority. In the end, noth converge in remarkably interesting ways, although it is impossible to weigh them equally as factors in the collapse and deterioration of rabbinic authority at least before 1750.” (p. 158)
Opvallend is dat in dit boek weinig over Spinoza voorkomt. Hij beschouwt Spinoza als een buitenstaander aan wie een geschiedenis over het jodendom niet veel aandacht hoeft te geven.

Interessant is de Appendix - Historiographical Reflexions, waarvan de eerste betreft: Jonathan Israel´s Interpretation of Early Modern Jewish Culture. [Zie hier]. Gaat vooral over Israel's European Jewry in the Age of Mercantillism 1550 - 1750 (1985).  Ruderman is wel waarderend, maar toch vooral ook verbaasd hoe nu juist Israel dit succesvolle boek heeft kunnen schrijven. Hij merkt  tussendoor op dat Israel eigenlijk niet getraind was in Joodse geschiedenis…dat hij vooral een economisch historicus was… hij wijst op zijn fascinatie voor Benedictus de Spinoza die almaar meer de centrale focus in zijn 'narrative' werd. Je krijgt de indruk dat Ruderman eigenlijk jaloers is en vindt dat Israel zich op een terrein bevindt dat niet echt het zijne is (en wel dat van Ruderman). Z'n belangrijkste bezwaar is dat Israel nauwlijks de geschiedenis en de ontwikkelingen in het denken van de (hoofdstromen van de) joden zelf geeft. Hij zou daartoe ook niet bekwaam zijn door zijn gebrek aan kennis van het Hebreeuws, waardoor hij allerlei studies van de laatste jaren van Hebreeuse studie niet meeneemt.

Voorkant

Interessant is nog te vermelden: 

David B. Ruderman: Jewish enlightenment in an English key: Anglo-Jewry's construction of modern Jewish thought. Princeton University Press, 2000

Hiermee wil hij een tegenwicht bieden aan de overheersende idee dat het moderne joodse denken vooral schatplichtig is aan Duitsers en vooral Moses Mendelssohn en zijn kring. Ruderman brengt de 18e en 19e eeuwse Angelsaksische joodse denkers naar voren: David Levi and Abraham Tang, Abraham and Joshua Van Oven, Mordechai Shnaber Levison, Samuel Falk, Isaac Delgado, Solomon Bennett, Hyman Hurwitz, Emanuel Mendes da Costa, Ralph Shomberg en anderen.

David B. Ruderman: Jewish thought and scientific discovery in early modern Europe Foroword: Moshe Idel. Wayne State University Press, 1995, paperback 2001Voor dit weblog is wellicht nog het interessants:

David B. Ruderman: Jewish thought and scientific discovery in early modern Europe Foroword: Moshe Idel. Wayne State University Press, 1995, paperback 2001

Een onderzoek naar de onderlinge beïnvloeding van joodse cultuur, geneeskunde en wetenschap ten tijde van de 'wetenschappelijke revolutie'. Hij beschrijft voorbeelden van joodse wetenschappers die indertijd meetelden, zoals Joseph Delmedigo (61 hits) en de Venetiaanse rabbijn Simone Luzzatto (38 hits; op hem kom ik waarschijnlijk nog eens terug). In dat boek geeft books.google ook wel 24 hits bij Spinoza, meestal na La Peyrère (10 hits). Op en vanaf pagina 282 gaat hij het uitvoerigst in op Spinoza. Maar wat hem daarbij eigenlijk interesseert is of je nu kunt zeggen dat het van de orthodoxe lijn afwijken van La Peyrère en Spinoza komt van/een relatie heeft met het bekeerlingschap van Sefardische joden. Dat ziet hij niet (en iets anders houdt hem daar niet bezig).

                                                 * * *

Tenslotte nog eens terug naar het uiterst negatieve beeld van Spinoza, waarmee dit blog begon en dat aanleiding gaf het spoor naar David B. Ruderman te volgen.  Zijn Ruderman woorden in de mond gelegd, die hij nooit kan hebben gesproken? Zo'n uitgesproken negatief beeld ben ik in zijn gepubliceerde teksten niet tegengekomen. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat hij dit in een cursus wel zo heeft gebracht. Beide plaatjes passen wel bij elkaar, volgens mij. Ik denk inderdaad dat hij diep in zijn hart Spinoza iets kwalijk neemt.

Spinoza komt relatief weinig bij hem voor. Nergens heeft hij een hoofdstuk of paragraaf waarin hij de betekenis van Spinoza voor het moderne jodendom uitvoerig behandelt. En hij is het bepaald niet eens met de benadrukking van Spinoza's betekenis voor de moderne cultuur, zoals Jonathan Israel brengt.

Enfin, ik heb intussen in enige van zijn boeken interessante ontdekkingen gedaan, waarmee ik nog eens iets hoop te doen.

                                                   * * *

David B. Ruderman, director of the Herbert D. Katz Center for Advanced Judaic Studies at the University of Pennsylvania [YouTube]

                                                    * * *

Jewish Intellectual History: 16th to 20th Century

Taught By Professor David B. Ruderman, Ph.D., Hebrew University, Jerusalem,
University of Pennsylvania

In deze cursus die op dvd of audio CD verkrijgbaar is, staat Spinoza zo ongeveer centraal!

Spinoza's impact was so significant, Professor Ruderman notes, that much of the course might be viewed as a series of responses to his thinking.
Spinoza received a traditional rabbinical education, but he broke with Judaism after his father died. He was raised in Amsterdam, a city in which both Jews and Christians lived in an increasingly tolerant and secular atmosphere.
In his Theological–Political Treatise, published anonymously in 1670, Spinoza became the first Jew to break with the medieval Jewish tradition espoused by Moses Maimonides (1132–1204).

Spinoza disputed Maimonides's belief that reason and faith could be reconciled. Because biblical texts were believed to have been inspired by God, he asserted, they were supernatural. They could be interpreted through faith or reason, but not both.
If one chose reason, then the Bible was not divinely inspired but a document created by Man.
This argument was devastating to the question of Jewish identity.
Essentially, it negated God, Torah, and Israel, denying any rationale for Jews to think of themselves as the chosen people, observe ceremonial laws, or accept the authority of the rabbis.
Spinoza's critique laid bare the contradiction between Jewish communal values and secular liberal ones. He was the first to pose a fundamental question that remains relevant to this day: Is it possible to be a true liberal and a traditional Jew?

etc.