De gehangenen - een Spinozistisch passiespel voor vrijdenken

Josse De Pauw (tekst en regie) & Jan Kuijken (muziek) maakten met de artiesten van LOD, het Gentse kunstenaarshuis voor opera, musical en ander muziektheater, en met de muzikanten van het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie een opvallende hedendaagse productie “De gehangenen” die behoorlijk positieve recensie kreeg. De gehangenen laat twee acteurs en drie zangers aan het woord in een wel zeer benarde positie: bengelend boven de hoofden van de muzikanten.

Het is nog niet eenvoudig te achterhalen waar het stuk over gaat. Een vorm van totaaltheaterbeleving die ieder op eigen manier zal ervaren.

De website van LOD laat lezen: “De gehangenen zijn zij die luidop vragen stelden, die luidop hun bevindingen verkondigden, die zich niet wilden neerleggen bij wat al geweten was of bij wat geschreven stond, ze eisten de vrijheid op om te twijfelen en te onderzoeken. Vaak moesten ze die nieuwsgierigheid met hun leven bekopen. De muzikanten van het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie voeren de muziek van Jan Kuijken uit. Een muzikaal verhaal waar acteurs, zangers en Jan zélf met cello en opgenomen materiaal, hun plek in vinden. Boven het strijkersensemble worden drie zangers en twee spelers opgehangen."

Misschien geven de foto’s van Kurt Van der Elst , de trailer (hierna) en wat recensies een beeld.

De website van het Concertgebouw Gent schrijft: Josse De Pauw heeft zijn diepste overtuiging neergezet: een geloofsbelijdenis in de kracht van de vrijheid van mening, van denken, van uitdrukken. Van individu tegen gemeenschap. De Verlichting tegen de anti- Verlichting. Het is het tweede motto van de voorstelling: de opdracht van de filosoof Spinoza, die vond “dat iedereen vrij is te denken wat hij wil en te zeggen wat hij denkt.” […] Al dat Latijn, een mis of een liturgie, een zwaar filosofisch thema, u gaat stilaan denken dat dit stuk loodzwaar is. Een dijenkletser kan je het inderdaad niet noemen, maar er zit in de soms bedrieglijk simpele tekst meer dan één knipoog verborgen, en ook heel wat licht en lucht in de liefdesdialoog tussen de man en de vrouw. Laten we naast de kracht van de tekst trouwens ook niet vergeten te vermelden dat zang en muziek van bijzonder hoog kippenvelniveau zijn. Dit is een zeer grote productie, niet zozeer omdat er veel volk op het podium staat, maar omdat je heel zelden zoveel zeggingskracht in inhoud én vorm tezamen vindt.”

En dit van cobra.be: “De ondraaglijke opeenvolging van Latijnse synoniemen voor het martelen en pijnigen van een mens in de ouverture toont al meteen waar deze taalkeuze voor staat. Het Latijn, ooit de taal van kerk en wetenschap, is hier ook verworden tot een middel dat aanzet tot kritisch denken, niet aanvaarden wat evident is.

Ook de wetenschap zelf wordt in vraag gesteld als hij dogmatisch wordt. De zangers en acteurs flirten met een mantra over het vrije denken van Spinoza, maar ontkrachten tegelijkertijd het absolute ervan. Daarnaast is er de hemelse stem op band van de onzichtbare Lidewei Loot. Ze zingt een Latijns vers dat door merg en been gaat. De inhoud van het vers schendt op een bijna perverse manier de onschuld van dit breekbare schoon.”

En elders: “Spinoza, Descartes en andere filosofen drongen hun gesprekken binnen.” Zie ook de Knack.

 

Duidelijk is dat op een of andere manier Spinoza meedoet, misschien wel op het spel staat.

7 mei was de productie in Hasselt en 9 mei in de Stadsschouwburg in Amsterdam. De speellijst van LOD gaat tot 7 juni 2011. Maar voor zaterdag 26 november 2011 staat het aangekondigd bij de Stadsschouwburg, Turfsingel 86 Groningen [hier]. Het wordt dus nog vaker gespeeld. 

De trailer