Haije Bouwman begint een Ethica-weblog

Zij het met enige terughoudendheid, maar toch… dit blog moet. Ik moet aan m’n eigen criteria voldoen: alles wat nieuw of informatief is m.b.t. Spinoza naar dit weblog halen.

En dus hoor ik te berichten dat Haije Bouwman gisteren een weblog (ook bij blogse.nl) heeft geopend waarop hij een “hertaling” van de Ethica gaat brengen. Al jaren is hij bezig met een poging om de Ethica te herschrijven in hedendaags en begrijpelijker Nederlands.  

Hij heeft al eerder proeven van zijn arbeid als reacties op blogs hier ingegeven. Maar nu is hij dan zover en heeft er een account bij blogse voor geopend: http://3857.blogse.nl/

Een nogal vreemde lettercombinatie. Waarom hij niet koos voor bijvoorbeeld ethica.blogse.nl weet ik niet. Die domeinnaam was nog beschikbaar, heb ik zojuist gecheckt door een weblog met die naam te openen. Ik zal die weer opzeggen, zodat hij er desgewenst alsnog gebruik van kan maken.

Wat opvalt is dat Haije Bouwman geen verantwoording van zijn werkwijze geeft. Hij heeft me ooit meegedeeld dat hij enige vertalingen gebruikt en uit wat hij ervan begrijpt een herformulering maakt die volgens hem begrijpelijker is. Latijn zit overigens niet in zijn bagage. Dus eigenlijk is de benaming 'hertaling' misleidend.

Ooit was hij van plan de term God achterwege te laten en alleen nog over Natuur te spreken. In discussies met hem, heb ik aangetoond dat hij dan bij bepaalde teksten op problemen zou stuiten én dat hij Spinoza er geen recht mee deed. Ik zie nu dat hij daarvan toch heeft afgezien.

Als ik het wel begrijp had hij het liefst de hele Ethica in één blog willen brengen, maar dat lukt niet. Of dat zin zou hebben? Ik denk het niet. Het is toch wenselijk om enige structuur aan te brengen, zodat de eventuele lezer zich kan oriënteren. Of een weblog daar een goed instrument voor is, betwijfel ik. Het is trouwens duidelijk dat hij nog moet leren hoe blogse werkt - niet alleen al het voortreffelijke, maar alle begin is moeilijk...

Ik stel me niet tot taak inhoudelijke aantekeningen te maken bij wat hij nu geplaatst heeft. Dat kan elke kenner van Spinoza’s Ethica voor zichzelf doen.

Reacties

Als je dit wilt doen, moet je beginnen met Latijn te leren, anders heeft het geen zin.

Vertalen is interpreteren (of manipuleren want niemand is objectief). Een vertaler die indirect vertaalt interpreteert de interpretatie van de vorige vertaler(s) en neemt vaak ook nog eens de fouten over.
De lezer heeft recht te weten welke brontekst(en) er gebruikt zijn/werden en waarom juist deze en niet andere. In dit geval wat weten we van de vetaler(s) die de tekst uit het Latijn heeft/hebben vertaald. Indien mogelijk vertalen we tegenwoordig rechtstreeks uit de originele tekst en niet door de bril van een andere taal/cultuur. Hoe directer hoe minder verschuivingen er optreden.
Dus om de Ethica te vertalen is een grondige kennis van het Latijn van Spinoza noodzakelijk. Daarnaast moet de vertaler het werk van de schrijver terdege kennen. Dit wil niet zeggen dat hij geen andere vertalingen raadpleegt. Net zoals hij ook andere studies over de auteur moet kennen en de tekst moet contextualiseren in een bepaalde tijd en cultuur. De kunst is de brontekst zo te vertalen dat de huidige lezer vrij is deze naar zijn eigen wens te interpreteren. Dat kan alleen door zeer dicht bij de brontekst te blijven. Voor ieder woord heeft de schrijver een keuze moeten maken uit andere mogelijkheden, achter ieder woord/uitdrukking schuilt een intentie van de auteur die de vertaler moet respecteren.
Ik begrijp dat Haije Bouwman de beste bedoelingen heeft maar enige voorzichtigheid is geboden. Niet alleen een grondige kennis van bron-, doeltaal en de filosofie van Spinoza is gewenst maar als we ons aan zo'n uitdaging wagen is het ook nodig om na te denken over wat 'vertalen' inhoudt.

Het weblog bleek inderdaad veel te ingewikkeld. Ik heb nu een website gemaakt die veel beter functioneert.
Alle delen van de Ethica staan daar nu op.
Deze eigentijdse, heel toegankelijke hertaling is gemaakt op basis van de vertaling van Nico van Suchtelen uit 1915 gepubliceerd via Project Gutenberg en de vertaling van Henri Krop, Bert Bakker 2004 en de Latijnse versie die daar in staat. Daarbij is gebruik gemaakt van diverse Nederlandse en Engelse online vertaalsites.

De hertaling is natuurlijk voor verbetering vatbaar en ik nodig iedereen uit mij daar bij te helpen.
Zie voor De Ethica van Spinoza voor iedereen;
http://www.everyoneweb.com/EthicaSpinozahertaling/
Veel leesplezier en eindelijk kunnen begrijpen wat Spinoza bedoelt!