Heeft Spinoza nog eerherstel nodig?

Naar aanleiding van het bericht dat de paus eerherstel voor kerkhervormer Luther overweegt, had Trouw gisteren een gesprek met twee leden van het zgn ‘theologisch elftal’. De vraag was: kan eerherstel wel, zolang praktijken waartegen Luther protesteerde, nog voortbestaan? Nee, vindt predikant Wim van Vlastuin. Er wachten nog anderen op rehabilitatie, zegt rabbi Elisa Klapheck.

Eén citaat

Een van de beroemdste joodse ketters is natuurlijk Spinoza. Elisa Klapheck: „Als er iemand eerherstel verdient, is hij het wel. Hij is door Amsterdamse rabbijnen in de zeventiende eeuw in de ban gedaan. Spinoza ontwikkelde vanuit het Oude Testament ruimte voor een seculier jodendom en legde zo de basis voor het moderne, democratische Europa, waar ook godsdienstvrijheid heerst. Zo profiteren ook orthodoxe joden nu van de inzichten van Spinoza. Het is alleen de vraag wie die ban nu zou moeten opheffen. Dat moeten moderne joden gezamenlijk doen door Spinoza’s denken in de joodse traditie te herintroduceren.”

RebeccagoldsteinspinozaIk denk eigenlijk dat Spinoza door het moderne liberale jodendom feitelijk al gerehabiliteerd is. Ik verwijs ernaar dat Rebecca Goldstein met haar boek BETRAYING SPINOZA, vertaald als De onbekende Spinoza, The Koret International Jewish Book Award 2005-2006 won in de categorie 'Jewish Thought', een boek dat verscheen in 'the Jewish Encounters series'. Dan is daarmee voor mij voldoende duidelijk dat Spinoza in die kring volledig is gerehabiliteerd.

Maar toch...

'Joods eerherstel voor Spinoza'

DEN HAAG - De joodse gemeenschap moet de ban op de zeventiende-eeuwse filosoof Spinoza opheffen. Dat zegt rabbijn Soetendorp in het maandblad Kerk in Den Haag.

 

Het is tijd voor eerherstel, omdat de filosoof ook in de canon van de Nederlandse geschiedenis is opgenomen, aldus Soetendorp. Verder zouden de eeuwenoude denkbeelden nog heel actueel zijn. Hij noemt onder meer zijn opvatting dat God in de natuur te vinden is. 

Spinoza werd in de zeventiende eeuw verbannen door Amsterdamse joden, volgens Soetenhorst omdat hij schulden had gemaakt. [..] een bericht van 06-07-2007 bij Radio TV West
                     ____________
? Waarom meent hij dat van die schulden? En oppert hij niet dat 't - wat gezien de felheid van de ban toch veel waarschijnlijker is - om z'n 'gevaarlijke' denkbeelden was? Merkwaardig voorstel voor eerherstel - zo droeg deze rabbijn zelf al niet bij tot een begin van rehabilitatie