Hendrikus Keijzer's plekje in Trouw

Over een serie artikelen in de bijlage Verdieping (pagina religie&filosofie) van dagblad Trouw, waarin de Ethica van Spinoza zou worden toegelicht.

Maar... Jammer...

Hendrikus Keijzer: "Veertig jaar geleden, in de woelige jaren zestig, heb ik de 'Ethica' van Spinoza gekocht. In een boekhandel in de Amsterdamse Kalverstraat. Ik zie me nog lopen, met dat ingepakte boek op weg naar huis. 'Dit is het', dacht ik. Ik had óver de 'Ethica' gelezen, ik had er stukjes van gelezen. Maar nu ik daar met het boek onder mijn arm liep, bonsde mijn hart in de keel.
Tien jaar geleden haalde stukadoor Hendrikus Keijzer de 'Etica' van Spinoza weer uit de kast. Inmiddels kent hij de stellingen, waaruit het boek is opgebouwd, uit zijn hoofd. En geeft hij cursussen over Spinoza.
Dit is een stukje uit dit interview:

Stukadoor Keijzer: Hoe kon ik Spinoza vergeten?
Een interview met Hendrikus Keijzer die vrijdag 23 november 2007 zou komen vertellen in Café Meer! over Spinoza. 375 jaar geleden werd de wijsgeer geboren, Keijzer presenteert een van Spinoza's stellingen in de Amsterdamse Mozes en Aäronkerk - ongeveer Spinoza's geboortehuis (sic!). Keijzer is vaste gast in Café Meer!
[Zie ook hier meer over Keijzers verhaal]

 [Foto Trouw]

Hierna begon Trouw op de pagina religie&filosofie een serie die zo werd toegelicht: "Langzamerhand erkennen we in Nederland dat de ‘Ethica’ van Spinoza ons belangrijkste filosofische boek is. Maar kennen we ‘De ethica’ ook? Stukadoor en Spinozakenner Hendrikus Keijzer licht wekelijks een stelling toe."

Interpretatie stoelt op ervaring en herinnering [27 dec. 2008 - 48 reacties]
Zou gaan over Stelling 44 deel 2: Het ligt niet in de aard der rede de dingen als toevallig, wel echter ze als noodzakelijk te beschouwen.

Wekelijks werd het toch niet. Zie hier de volgende stukjes.

De natuur draagt in zichzelf de geschiedenis [5 febr. 2008 - 16 reacties] Zou gaan over stelling 22: "Niettemin bestaat er in God noodzakelijk een voorstelling, die het wezen van de verschillende menselijke Lichamen onder het gezichtspunt van de eeuwigheid afdrukt."

Vanaf deze datum werden de stukjes geschreven door Peter Henk Steenhuis

Waarom deden die Joden niks? Ze waren verbijsterd [15 febr. 208 - 12 reacties] Zou gaan over: Deel III Aandoening 42: "Verbijstering wordt toegeschreven aan hem, wiens begeerte om een kwaad te ontwijken, wordt belemmerd door verbazing over het kwaad dat hij vreest."

Met ons verstand kunnen wij de juiste weg vinden [1 maart 2008 - 25 reacties] Zou gaan over Deel V stelling 36: "De geestelijke Liefde  van de Geest tot God is  de Liefde van God zelf,  waarmee God zichzelf  liefheeft, niet voor  zover hij oneindig is,  maar voorzover hij  zich in het wezen van  de menselijke Geest,  beschouwd onder het  gezichtspunt der  eeuwigheid, openbaart."

De sloot uit m’n kindertijd was mijn wereld niet meer [17 maart 2008 - 2 reacties*] Zou gaan over Deel II Stelling 16: ’De voorstelling van iedere wijze waarop het menselijk Lichaam inwerking van uitwendige voorwerpen ondergaat, moet de aard van het menselijk Lichaam zelf en tevens de aard van het uitwendige voorwerp in zich sluiten.’ 

Opgewonden als ik was, irriteerde mij haar rust [26 april 2008 - 3 reacties] Zou gaan over Stelling 39 (vierde deel): "Al wat maakt dat de verhoudingen van beweging en rust, waarin de delen van het menselijk Lichaam ten opzichte van elkaar verkeren, bewaard blijven, is goed; slecht daarentegen is al wat maakt dat de delen van het menselijk Lichaam onderling in een andere verhouding van beweging en rust komen te staan."

De wolf vreet het hert op en de tumor het lichaam [20 juni 2008 - 5 reacties] Zou gaan over Stelling 7 (derde deel): "Het streven waarmee elk ding in zijn bestaan tracht te volharden is niets anders dan het werkelijk wezen van dit ding zelf."

Aan de sterke terugloop van het aantal reacties per stukje is goed merkbaar dat de belangstelling bij geïnteresseerden is weggeëbd. Ook ik ben geleidelijk aan heel ontevreden geworden over deze reeks. Misschien kan KKeijzer aardig vertellen, maar over de Ethica heeft hij weinig mee te delen. Het jammere vind ik, dat nu deze reeks met Hendrikus Keijzer wordt ingevuld, er dus geen andere, échte deskundige voor wordt gevraagd.  Het zal vooral om intertainment gaan?  

 

*) Eén van de twee reacties bij het stukje van 17 maart was van mij. Ik was mij méér en meer begonnen te verbazen en zelfs ergeren over de pretentie die achter deze serie stak en schreef: 

"Best een prestatie hoe het Hendrikus Keijzer telkens weer lukt om er bij zijn toelichting van een stelling van Spinoza soms enigszins en soms behoorlijk ver naast te zitten.

Stelling II, 6 staat in het teken van Spinoza’s benadrukking van de eenheid van elk ding (als elk mens, eenheid van lichaam en geest) én van de hele natuur (één substantie, als het ware één individu). Dat betekent bijvoorbeeld dat de waarneming of elke andere indruk die iets op een wezen, een mens bijvoorbeeld, maakt, zowel iets laat zien van dit wezen zelf (aan diens binnenkant) als iets van de buitenwereld. Er is een eenheid van waarnemer en waargenomene; het zijn twee kanten van een medaille. En dit vooral: het gaat om echte realiteit.

Keijzer concludeert aan het eind dat Spinoza zou beweren dat onze ideeën niet bepaald worden door de werkelijkheid, maar door wat wij van die werkelijkheid vinden. Dat is nu juist het tegendeel van wat Spinoza hier beweert. Natuurlijk kan onze verbeelding er tussen zitten, maar wat Spinoza stelt is dat we door de werkelijkheid worden aangedaan; en dat wij al kennend en begrijpend almaar meer in de werkelijkheid (en in onszelf) doordringen; dat wij begrijpend wijzer worden en - zeker wanneer we er intuïtief voor openstaan - almaar dieper met onze kennis in de werkelijkheid doordringen.

Keijzer is enigszins bezig, lijkt het wel, zijn eigen Spinoza uit te vinden.