Hoe zal de komende herdruk van de "Korte Geschriften" er uit gaan zien?

Het deel van de Werken van B. de Spinoza met de zgn. Korte Geschriften is al geruime tijd uitverkocht. Dat is uiteraard juist lastig, net nu de Ver. Het Spinozahuis voor het eerst de voorjaarscursus organiseert over Spinoza’s René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte in meetkundige trant uiteengezet en de Metafysische gedachten, die 28 februari zal beginnen. De VHS schrijft bij het programma: ”De Korte geschriften (Wereldbibliotheek) waarin de vertaling is opgenomen is uitverkocht. Een herdruk zal in de loop van maart verschijnen” [cf.].

In de voorjaarsaanbieding 2015 van de Wereldbibliotheek [cf.] staat het niet vermeld bij de komende herdrukken. Daarom neem ik aan (vrees ik) dat er niet al geruime tijd aan een serieuze herziening van de editie is gewerkt, maar dat wellicht een simpele herdruk in het voornemen ligt. En eigenlijk kan dat toch niet meer.

In de reeks onder auspiciën van de Ver. Het Spinozahuis, Werken van B. de Spinoza, kwam de band met de Korte Geschriften uit in 1982. Daarin verscheen voor het eerst na meer dan 300 jaar een nieuwe vertaling van de PPC en wel door Fokke Akkermans als

René Descartes, De beginselen van de wijsbegeerte en Metafysische gedachten

Verder werd in deze band opgenomen wat Guido van Suchtelen, de secretaris van de VHS die het ‘Voorbericht’ schreef, aanduidde als “een diplomatische uitgave”, “een transcriptie van het oud-hollandse manuscript, ‘ongestroomlijnd’ en overeenkomstig de handschriftelijke overlevering”. Deze werd verzorgd door de Italiaanse Spinoza-geleerde F. Mignini. Maar datgene wat Van Suchtelen er allemaal van zei, was het dus niet, want Mignini had een zeer eigenzinnige ingreep toegepast en alle IJ’s, ij’s en y’s als ӱ weer gegeven. Allemaal werden het: i-grec met puntjes! Wat een uiterst vreemde en onleesbare tekst opleverde. Het is voor mij onbegrijpelijk dat de VHS indertijd een Italiaan hierin zijn gang heeft laten gaan en dat niemand zich hiertegen blijkt te hebben verzet – in ieder geval niet met succes, zo blijkt uit het eindresultaat. Nu zitten we dus met deze verminkte

Korte Verhandeling van God, de Mensch en deszelvs welstand;

Verder werd in deze band nog eens de oude vertaling door Nico van Suchtelen opgenomen van het

Vertoog over de verbetering van het verstand;

En tenslotte, toegelicht door M.J. Petry, de geschriften die op nogal slordige gronden in de 19e eeuw  werden toegeschreven aan Spinoza:

Stelkonstige reckening van den regenboog alsmede Reeckening van kansen

Inmiddels is wel duidelijk geworden uit een studie van J.J.V.M. de Vet uit 1983 dat hoogstwaarschijnlijk de Haagse regent Salomon Dierquens de auteur ervan was [cf. blog]. Dan kun je die geschriftjes toch echt niet meer als toegeschreven aan Spinoza herdrukken – hoe informatief de historische toelichting van Petry nog steeds gevonden kan worden.

Eigenlijk vraagt alleen de PPC om een herdruk.  

Het beste dat de Vereniging en de Wereldbibliotheek in mijn ogen zouden kunnen doen (als niet een gehele hernieuwde redactie in het voornemen lag, met een hernieuwde vertaling van de TIE en een échte en verantwoorde transcriptie van de KV) om alleen een bandje met de PPC op de markt te brengen.

De Duitsers hebben bij uitgever Felix Meiner hun Baruch de Spinoza, Sämtliche Werke in sieben Bänden - ondergebracht in de Philosophische Bibliothek. Zeker de laatste dertig jaar zijn deze Werke vaker actueel gehouden, aangepast en verbeterd. Felix Meiner heeft aparte banden uiteraard voor de Ethica, de TTP en de TP, maar ook voor de KV (Band 1), de PPC (Band 4) en de TIE (Band 5a).

In 1982 vulde Meiner zijn Spinoza-reeks Baruch de Spinoza, Sämtliche Werke in sieben Bänden, aan met 'einem Ergänzungsband' (PhB 350), waarin werden opgenomen: Algebraische Berechnung des Regenbogens - Berechnung von Wahrscheinlichkeiten. Hij is in te zien op books.google - 82 Seiten. Die band lijkt nog steeds leverbaar maar alleen in de cover zoals die reeks in de jaren ’80 was vormgegeven [cf.].

Daarna heeft de reeks nog tweemaal een nieuwe vormgeving ondergaan én behoorlijk wat redactionele veranderingen doorgemaakt (de meeste vertalingen en toelichtingen zijn inmiddels van de hand van Wolfgang Bartuschat). In de lichtgroene covers van rond de jaren 2005 is de eerdere Ergänzungsband niet meer meegenomen. Daaraan is m.i. af te leiden dat er in Duitsland afscheid is genomen van de toeschrijving aan Spinoza van de  Algebraische Berechnung des Regenbogens - Berechnung von Wahrscheinlichkeiten.

     
    Editie 1987                                       Neuausgabe 2005    

En er zijn nog vele voorbeelden van in het buitenland apart uitgegeven PPC's, waarvan Wim Klever me dit fotootje stuurde. Hij vond het ene voorbeeld van Duitsland niet genoeg [over hoe het elders zit met de Regenboog liet hij me niets weten. A. Sangiacomo heeft het nog wel opgenomen in zijn recente Baruch Spinoza, Tutte le opere].

Reacties

Nog wat aan het blog toegevoegd.

Stan, mijn complimenten hoe je als chroniqueur van Spinoza en spinozisme steeds weer feiten en feitjes boven water weet te halen, ze van alle kanten bekijkt, en ze een glans geeft die ze boven de alledaagsheid uit doen steken. Het plezier en de nieuwsgierigheid spatten er van af. Dit moet altijd zo doorgaan.

Leuk, Adrie, dat je dit even laat weten.
Ik sta soms ook zelf verbaasd dat ik al zo lange tijd telkens weer wat vind of bedenk. Er zit inderdaad blijvende nieuwsgierige belangstelling achter. Ik hoop dat het altijd (of toch lang) zo doorgaan.