In plaats van de 'Serenity Prayer'

Vandaag in Trouw een artikel over De ‘serenity prayer’, een gebed dat veel door verslaafden in Amerika zou worden gebeden.

„God, geef mij kalmte
om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen;
moed om te veranderen wat ik kan veranderen;
wijsheid om tussen deze twee dingen onderscheid te maken.”

De Amerikaanse theoloog van Duitse origine, Reinhold Niebuhr (1892-1971), zou het in de zomer van 1943 hebben bedacht, stelt zijn dochter Elisabeth Sifton. Er zijn echter oudere documenten gevonden, waardoor twijfels rezen over het auteurschap. Het gebed is vooral in het gelovige Amerika een hit. Op google geeft Serenity Prayer zo’n 875.000 hits.

The Serenity Prayer

God grant me the serenity
to accept the things I cannot change;
courage to change the things I can;
and wisdom to know the difference.

Bij veel wat ik lees denk ik aan Spinoza, vraag ik me af: hoe zou Spinoza dit benaderen, wat zou Spinoza zeggen? Ik geloof niet dat hij spottend zou lachen, zoals ooit wel over hem geschreven is, dat  hij gedaan zou hebben, toen hij aanwezig was bij biddende mensen. 

Wie de God van Spinoza begint te begrijpen zou – om te beginnen – niet bidden.
Niet bidden tot 'Iets Anders', iets elders, iets transcendents en voorzienends. Dan volg je teveel de ingevingen van je verbeelding. Dat maakt je passief en houdt je maar af van je eigenlijke taak. Die is: kennis verwerven - proberen te begrijpen. Met de rede en met intuïtie onszelf en de wereld leren te achterhalen, de natuur en onszelf als deeltje van die natuur.

We kunnen onszelf niet en hoeven onszelf niet te veranderen. We zijn wie we zijn. Als we echt inzien hoe wij zijn, hoe onze natuur, hoe wij en onze passies in elkaar zitten, en ons hartstochtelijk overgeven aan het zoeken van die kennis, zullen we merken, dat onze verslavingen ons minder en minder, en tenslotte niet meer in hun greep hebben.
Dit zal op den duur wijsheid, tevredenheid met jezelf, gelukzaligheid en sereniteit geven.
De sereniteit waar die biddenden zo naar verlangen.

In plaats van dat gebed een overweging in de vorm van een

zelfaansporing

Probeer te groeien in kennis,
in te zien hoe alles een oorzaak heeft,
tracht die oorzaken zo goed mogelijk te achterhalen;
hoewel we er maar weinig van kunnen bereiken -
toch is het enig nodige:
op weg gaan in begrijpen van God ofwel de natuur.
Dat geeft kalmte om te aanvaarden wat je niet kunt veranderen.

Trachten het verstand te vervolmaken,
d.w.z. God of de kracht en werkzaamheid van de natuur te begrijpen, zal de kracht waarmee passieve aandoeningen je in hun greep hielden verminderen -
wat je als een verandering zult ervaren.
De wijze gaat inzien dat al die dingen niet onderscheiden zijn, maar één.

Nee, het valt nog niet mee om iets zo fraai kort te zeggen als de theoloog Niebuhr het deed, aangenomen dat hij de auteur was. Hoe dan ook: iemand was de auteur van dat korte en kennelijk aansprekende gebed.