Inutilis scientia Spinozana [203] Spinoza in de Biblioteca Económica Filosófica

De Spaans jurist en schrijver Antonio Zozaya (1859 - 1943) had een goed gevoel voor journalistiek en publiciteit. Om bij te dragen "aan het wetenschappelijk onderwijs in Spanje en de volkeren die onze taal spreken,” begon hij in 1880 de serie Biblioteca Económica Filosófica. In 1936 omvatte de reeks 97 titels, en waren er nog eens 20 in voorbereiding [cf. es.wikipedia].

Hij was enthousiast aanhanger van de Duitse auteur en filosoof Karl Christian Friedrich Krause (1781-1832) die zijn naam gaf aan het Krausisme, dat vooral in het Spanje van de 19de eeuw belangrijk was voor de hervorming van de staatsinstellingen [cf. nl.wikipedia]. Zozaya’s hoofddoel was de verspreiding in het Castiliaans van goedkope werken van de grote denkers, geselecteerd vanuit een als progressief beschouwd krausistisch perspectief. Zo werden Plato, Descartes, Kant, Schelling, Leibniz en anderen in de reeks opgenomen.  

In 1882 verscheen, verdeeld over de delen VI, VII en VIII, de Spaanse vertaling van Spinoza’s Tractatus theologico-politicus:

SPINOZA, TRATADO TEOLOGICO-POLITICO VOL VIII. traducción de Julián de Vargas y Antonio Zozaya. Madrid: Editorial: DIRECCION Y ADMINISTRACION, 1882 -Biblioteca Económica Filosófica - 178 paginas. In 1890 kreeg het een tweede editie.

Uit de paragraaf “La traducción de Julián de Vargas y Antonio Zozaya” in Atilano Domínguez, Spinoza y España: actas del Congreso Internacional sobre "Relaciones entre Spinoza y España" (Almagro, 5-7 noviembre 1992). Univ de Castilla La Mancha, 1994, p, 267-68  books.google blijkt dat er nogal wat commentaar op de vertaling te geven is. Het blijkt een vertaling van de Franse vertaling van Saisset, waarbij het Latijn niet was ingekeken en zelfs verbeteringen van Saisset in de eerder in 1878 uitgegeven Spaanse vertaling van Reus niet werden meegenomen. Julián de Vargas en Antonio Zozaya leken volstrekt niet geïnteresseerd in historische gegevens, literatuur, edities en vertalingen, kortom tekstkritiek.
Het lijkt dat het volk bedot mag worden met onkritische uitgaven. Maar of en in hoeverre de boodschap van de TTP hierdoor werd aangetast, blijkt niet uit het commentaar.

In 2002 kreeg het werk in Barcelona nog eens een heruitgave in de Biblioteca de Filosofía van Folio. [Cf.]

[Cover van hier]