Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [5] een gebed tot slot

Zoals uit de vorige blogs mocht blijken, is Spinozistisch bidden nuttig dus zinvol [cf. blog 1 en 3], maar onder voorwaarden [cf. blog 2]. Maar zo'n gebed zal nooit de vorm aannemen van het aanspreken van de "oorzaak van het universum", hooguit heeft het de vorm van een mijmering of meditatie of, "de hoogste vorm", een opwekking tot studie en onderzoek aan elkaar [cf. blog 4].

Hier breng ik zo'n gebed, waarmee, zo stel ik me voor, een studiebijeenkomst van de VHS zou kunnen worden geopend.

                                    Openingsgebed 

God, beste Spinozavrienden, vanuit wiens kracht wij bestaan en hier bijeen zijn, willen we allemaal beter leren kennen. Die kennisbehoefte is het die ons hier samenbrengt.

Dat samen zoeken van de waarheid, samen zicht krijgen op hoe de werkelijkheid in elkaar zit, zag Spinoza in de Tractatus de Intellectus Emendatione als het hoogste goed, het summum bonum, hoger dus dan het verum bonum, het ware goed, dat hij zag als: "het bewustzijn van de eenheid van de ziel met de hele natuur." *)

Dit dus, samen met anderen nastreven om de aard te doorvorsen van de menselijke natuur en diens vormen van eenheid met de hele natuur, zag hij dus als een nog hoger goed: het summum bonum.
Als wij in deze geest en met dit doel bijeen zijn, ervaren wij aan elkaar dat summum bonum.

Laten we ons dus verenigen met en ons invoegen in dit doel van Spinoza. Laten we zijn doel mede tot het onze maken.
Moge het ons lukken.
Mogen we elkaar hierin ondersteunen en in onderlinge liefde iets verder komen op de weg naar dat doel - ieder naar zijn maat en naar de plaats waarop hij of zij zich al op die weg bevindt.

Het proberen om samen de filosofie, zoals Spinoza ons die heeft nagelaten, goed te doorvorsen, opdat dit ieder van ons mogelijk helpt de werkelijkheid, de natuur, de goddelijke kracht daarin, en onze plaats daarin (individueel en politiek samen) kan ons blij maken en zo ons bescheiden aandeeltje in die kracht of conatus, ieder naar de hem door God ofwel de natuur toegemeten kracht en omstandigheden, telkens verder versterken.

Inderdaad, we beseffen dat we allen kleine, bescheiden deeltjes in het universum zijn. En ja, "er bestaat in de werkelijkheid geen individueel ding, dat niet door een ander in vermogen en kracht overtroffen wordt. Welk individu men ook neemt, er bestaat altijd een ander met een groter vermogen dat het kan vernietigen," zoals Spinoza in het axioma van deel vier zegt.

Maar Spinoza zul je over ons mensen niet horen spreken als over "broodkruimels op de rok van het universum", zoals Lucebert op poëtische wijze trachtte te zeggen. **) Nee, Spinoza laat ons zien dat we verder kunnen komen en onze conatus of bestaanskracht kunnen versterken. Hij neemt ons in het vijfde deel van de Ethica liever mee op een reis naar de eeuwigheid. In zijn toelichting op het scholium bij stelling 37 van dat deel, nadat hij zijn leer van de amor Dei intellectualis heeft ontwikkeld, laat hij zien dat het geciteerde axioma 'slechts' op aardse, tijdelijke individuele dingen ziet, maar dat de ware student van de werkelijkheid een perspectief op eeuwige zaken kan hebben. Want zegt 5/37: "Er is in de natuur niets wat aan deze verstandelijke liefde is tegengesteld of met haar teniet zou kunnen gaan." Laten we ons opmaken om ons dat perspectief eigen te maken.

Tot zover ons gebed

Hierna zingen we een hymne uit The Spinozist Hymnal or Hymnbook [cf. blog

                                                   * * *

We moeten uiteraard goed op onze woorden passen en niet 'tot Spinoza' gaan bidden - hem niet als een soort heilige gaan zien. We moeten Spinoza uiteraard niet als een soort heilige gaan bezingen, zoals onlangs op 14 februari 2014 voor Valentijnsdag deze song op Youtube werd gebracht:

Spinoza, you are my everything

For Valentine's Day! Baby, I need your affections. I want to conceive myself through you. Your attributes are so attractive. All of these propositions are true - Song by The Monads.

________________

*) Iemand moet er een keer op wijzen: Wim Klever draaide in zijn overigens voortreffelijke boekje Een nieuwe Spinoza in veertig facetten [1995] in het hoofdstukje "Duurzame vreugde" de betekenis van verum bonum en summum bonum om, anders dan Spinoza het liet lezen. [cf. blog ]

   

 

**) Lucebert in "ik tracht op poëtische wijze" [cf. DBNL]

 

Alle blogs: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza

16-02-2014: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [1]

16-02-2014: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [2], maar...

17-02-2014: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [3]

17-02-2014: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [4] "beginnen bij God" en eindigen bij gelukzaligheid

18-02-2014: Ja, er is plaats voor bidden bij Spinoza [5] een gebed tot slot