Laatste stuiptrekking religiestudies: "religie is overal"

De studie theologie aan de Universiteit van Leiden, waarom die oudste universiteit van Nederland door Willem van Oranje in 1575 juist werd opgericht, bestaat daar (net als in Utrecht) niet meer als zelfstandige studierichting. Twee jaar geleden, in 2012, verdween uit Leiden de predikantenopleiding van de Protestantse Theologische Universiteit die in de VU te Amsterdam en Groningen geconcentreerd werd. Dit jaar verdween de opleiding “Godgeleerdheid” helemaal – twee hoogleraren werden ontslagen, twee in andere functies naar andere opleidingen verplaatst. Kortom, theologie als zelfstandige opleiding is er niet meer. En hoe vergaat het ‘religiestudies’?

Het zelfstandige “Instituut voor Religie” werd deze zomer beëindigd en een veel kleiner en onzelfstandig “Centre for the Study of Religion” (LUCSoR) kwam ervoor in de plaats, vallend onder het “Institute for Area Studies” (LIAS) – beide instituten hebben hetzelfde management team [cf.].

“Religie is overal! Zo luidt de missie van het Leiden University Centre for the Study of Religion (LUCSoR) dat nu van start gaat.” En de website gaat verder:

“Om de wereld te begrijpen is kennis over religie onmisbaar. Altijd en overal hebben mensen godsdiensten ontwikkeld om de wereld, de dingen om hen heen en hun eigen bestaan te doorgronden. In de huidige tijd is dit belangrijker dan ooit. Want religies onttrekken zich net zo min aan verandering als de samenlevingen en culturen waarvan ze deel uitmaken.
De relaties tussen religie, individu en samenleving vormen de kern van onderzoek en onderwijs door godsdienstwetenschappers aan de Universiteit Leiden. Hun veelzijdigheid en hun multidisciplinaire, vergelijkende aanpak maken het mogelijk om religie op allerlei manieren ‘in de wereld’ te bestuderen “
Beluistert u ook het krampachtige, eufemistische positieve?

En daarom is er momenteel, van 19-26 september 2014 de “Leiden Week van de Religie” [Cf.]

Men is duidelijk in verwarring en zoekende. Zo laat het nieuwe instituut a.s. vrijdag Wouter Hanegraaff, dé wereldgrootmeester in het Western Esotericism een Master-class on the Definition of Religion geven [cf. en zijn weblog].

Is de bedreigde diersoort religie nog te redden van de totale ondergang? Ja door religie almaar verder te verdunnen. “Religie-studies” is de nieuwe spirituele homeopathie.
“We willen laten zien dat religie echt met alles te maken heeft,” aldus Judith Frisman, de enige hoogleraar jodendom in Nederland vandaag in Trouw.

De Verkenningscommissie Theologie en Religiestudies die de KNAW dit voorjaar instelde om de positie en toekomst van theologie en religiestudies te verkennen [cf.], komt volgens haar te laat. Ze zou weleens gelijk kunnen krijgen. Want intussen kalven de oude religies in de rest van de maatschappij verder af. “Zelfs in Zuid-Limburg verdwijnt de volkskerk," kopt Willem Pekelder zijn tv-rubriek in Trouw en lezen we in een tussenkopje: “Obicht is geen katholiek dorp meer, en het tij is niet te keren.”

Wat ervoor in de plaats komt is Esoterisme. En daarnaast volgens sommigen Spinozisme…

Over de rol die Spinoza, volgens Jonathan Israel met name, gespeeld heeft in deze neergaande geschiedenis van theologie en religie zullen we het hier maar niet hebben.

                                           * * *

Maar zoals Spinoza's rol verbeeld wordt op pagina 38 van het boek dat over enige weken zal verschijnen, Erik Bindervoet en Saskia Pfaeltzer, Spinoza’s achtbaan. Wereldbibliotheek [cf. blog], zo ging hij nu ook weer niet tekeer. Spinoza had echt wel meer respect voor Bijbel en religie - alleen anders.

                   [Illustratie op website van Saskia Pfaeltzer]