Maand van de filosofie over Vrijheid

Opvallend hoe weinig in de Maand van de Filosofie die dit jaar het thema ‘vrijheid’ heeft, in de programmering de naam van Spinoza voorkomt – althans voor zover de activiteiten op de website van de maandvandefilosofie.nl vermeld staan.

Op 7 april geeft Robert Snel voor de Volksuniversiteit Amsterdam in de Rapenburgerstraat een lezing over de vraag: Zijn we vrij of worden onze keuzes bepaald door onze biologische, psychologisch en zelfs economische conditie? In de toelichting: " Vrijheid vormt een centraal concept in ons denken en in de geschiedenis van de Westerse cultuur. De laatste decennia kennen we het ook als exportproduct en reclameleus van onze economische politiek: 'Freedom and democracy'. Dat is merkwaardig. Als er iets is dat de wetenschap ons leert, dan is het hoe onvrij wij zijn in onze keuzes: biologisch (Darwin), sociaal (A. Comte), psychologisch (Freud), economisch en zelfs politiek.
Er is een lange traditie van Europese filosofen die zowel wils- als handelingsvrijheid met kracht van argumenten heeft ontkend. Vanaf de stoïcijnen, via Seneca en Spinoza tot en met Nietzsche. Waarom zijn zij een onderstroom gebleven? En waarom houden wij - vaak tegen beter weten in - vast aan een even illusoir als paradoxaal concept van vrijheid?"
[Zie hier]

Ook Ian Buruma die zich mocht uitleven in het essay van de Maand van de Filosofie, Grenzen aan de vrijheid. Van De Sade tot Wilders. Hij vertoont vooral interesse in schrijven over De Sade en over pornografie. En zowaar noemt hij in het hoofdstuk over “De Sade als exponent van de Verlichting” enige malen de naam van Spinoza en vermeldt - nogal overbodig - in een voetnoot bij zijn bewering “net als Spinoza geloofde De Sade in de natuur”: “Niet dat Spinoza een sadist avant la lettre was. Hij had zeker radicale ideeën over religie en geloofde in de noodzaak van de vrijheid van denken, maar Spinoza was voor zover wij weten geen aanhanger van de gedachte dat onbeteugelde overgave aan menselijke lust veel heil zou brengen.” Zo, daarmee hebben we Spinoza ook weer gehad - in een flut-essay dat zelfs geen essay is.

Reacties

Kennelijk is de Spinoza-hausse weer aan het afnemen. Was ook een vreemd verschijnsel, aangezien Spinoza's wetenschappelijke proposities letterlijk PARADOXAAL zijn en dus nooit de grote massa kunnen aanspreken. Gelukkig vermindert hun waarde niet door het feit dat zij niet in de mode zijn.