Mooie Spinozadag in Paradiso

spinozaposter-tumb.jpgGisteren werd tijdens de tweede Spinozadag in het Amsterdamse Paradiso de 377e verjaardag van Spinoza gevierd. De zaal was, nog meer dan vorig jaar, heel goed gevuld - het was gewoon vol. Het publiek werd bij aanvang feestelijk welkom geblazen door de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht.

De lezingen van prof.dr. Piet Steenbakkers en de antwoordlezing van prof.dr.mr. Kees Schuyt over de liefde bij Spinoza zullen binnenkort op de website van de Amsterdamse Spinozakring gepubliceerd worden.

Verrassend en mooi theatraal - heel goed passend in de voormalige kerk Paradiso - werd door Steenbakkers het prachtige openingskoor uit cantate 77 van Bach, Du sollt Gott, deinen Herren lieben, gedraaid op een evangelie tekst waarmee hij heel goed aansluiting vond bij Spinoza's behandeling van zulke teksten over liefde en gerechtigheid uit het Nieuwe Testament. Steenbakkers begon zijn betoog dan ook met de TTP en liet zien hoe Spinoza heel constant daar over dezelfde liefde sprak als die hij in de Ethica uiteenzette. Ik verwijs verder naar de komende publicatie van zijn goed en precies opgebouwde tekst overt de liefde bij Spinoza.

Ik volsta hier verder met het plaatsen van enige foto's.

Frank van Kreuningen, voorzitter van de Amsterdamse Spinoza Kring, opende de bijeenkomst en kondigde sprekers aan.

Zoals prof. Kees Schuyt, die in zijn lezing vooral aandacht gaf aan de manier waarop Spinoza de liefde behandelde in de Korte Verhandeling. Hij maakte geloofwaardig dat Spinoza zich daarin door Leone Ebreo's Gesprekken over de Liefde (Dialoghi d'amore), waarvan hij de Spaanse vertaling in zijn boekenverzameling had, moet hebben laten inspireren. Hij deelde mee dat er onlangs een Nederlandse vertaling van Dialoghi d'amore verschenen was, maar ik heb die via Google nog niet kunnen opsporen. (Dus als iemand mij kan tippen welke uitgever die vertaling bracht, houd ik mij aanbevolen). Ik ontving intussen deze tip, waarvoor mijn dank: het is een uitgave van Damon.

In het nagesprek o.l.v. Rob Hartmans kwamen niet zo heel veel vragen uit de zaal. Dat zal ermee te maken hebben dat het onderwerp 'liefde' niet snel controversieel is - i.t.t. een meer politiek gericht onderwerp.

Na de pause volgde een warm optreden van Martin Šimek.

Mij is niet duidelijk geworden waarom hij in de plaats kwam van de eerder aangekondigde Theo Loevendie. Misschien is het meegedeeld, maar mij ontgaan. Martin Šimek gaf een heel gevoelige en persoonlijke reactie op het onderwerp liefde, waarna hij uit zijn recente boek, De vuurvliegjes achterna, tenslotte een liefdevolle tekst las over het afscheid dat hij van zijn vader moest nemen toen hij besloten had Tsjechoslowakije te ontvluchten.

Amsterdams wethouder van cultuur en spinozafan, Carolien Gehrels, sloot de optredens af, waarna tenslotte de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht een laatste optreden verzorgde.

Langs deze weg groet ik tenslotte graag nog even de bezoekers van dit weblog, met wie ik gisteren in Paradiso mocht kennismaken. Ik vond het heel leuk dat sommigen mij aanspraken en ik zo via deze rechtstreekse contacten mocht vernemen dat mijn inspanningen voor dit spinoza.blogse worden gewaardeerd. Lief dit op deze dag over de liefde bij Spinoza te mogen meemaken.

Tenslotte een impressie van deze dag die ik op YouTube plaatste:

Reacties

Beste Stan,

de Nederlandse vertaling van Hebreo's Dialoghi d'amore, Gesprekken over de liefde, is door Damon B.V. gepubliceerd, en kost 29,90 euro. ISBN13: 9789055736928

Dag Stan, Je geeft weer heel goed en heel direct aan wat er goed is aan onze Spinozadag. Daarvoor hartelijk dank. Een paar opmerkingen, Paradiso was niet zomaar een kerk, zij is gesticht door de Vrije Gemeente, die ook nog steeds bestaat. Deze Vrije Gemeente had veel vrijdenkers in haar midden, voorzover ik weet, en sinds kort meen ik te weten dat zij eind 19de eeuw een rol hebben gespeeld in de receptie van Spinoza in die tijd, Ik wil het nog eens goed uitzoeken, maar er was zelfs een glas in lood raam aan Spinoza gewijd, die ramen zijn helaas verwijderd en niet meer terug te vinden, wie weet komen die ramen nog een keer ergens tevoorschijn.
Wat Theo Loevendie betreft, die heeft kort geleden een operatie ondergaan, waarvan hij niet op tijd hersteld is, Simek is niet in zijn plaats gekomen, hem hadden wij ook geprogrammeerd, juist voor een andere invalshoek op de Liefde, evenals de Fanfare van de eerste Liefdesnacht die op haar manier de Liefde verbeeldde. Het ligt in de bedoeling dat we nog een video opname maken met Theo Loevendie, die we op onze website kunnen zetten, zodat hij dan toch nog meedoet in het geheel, want zoals je weet is hij bezig met een opera over Spinoza.
Hartelijke groeten en ik ben heel blij met jouw goed en actuele weblog. Frank

Hoi, Stan, dank voor je verslag, waardoor ik virtueel wat kon mee-beleven van de viering van Spinoza's verjaardag. Dank ook voor de verwijzing naar de website van de ASK, waar ik met veel genoegen de voordracht van Piet Steenbakkers heb kunnen lezen. Die zit voortreffelijk in elkaar. De auteur/voorlezer informeert de toehoorder perfekt over Spinoza's geniale uiteenzetting van de mechanismen van de menselijke reacties, waartoe de liefde behoort en plaatst de relevante passages van de ETHICA ook in het bredere verband van Spinoza's andere werken, alsmede in historisch perspectief (van Plato tot Nietsche en Schopenhauer). In het bijzonder genoot ik van zijn uitwerking van Spinoza's 'theorie' van individualiteit zoals hij die illustreerde aan de vleugel van een spreeuw. Een enkele formulering zou ik anders hebben gekozen. Zo zou ik niet kunnen hebben geschreven: "en dat bereiken we door ons verstand in te schakelen". Maar dit is een verwaarloosbare opmerking. Paragraaf 6 vond ik wat mager; daarin wordt, in contrast met Hobbes, wat makkelijk beweerd dat bij Spinoza geen sprake zou zijn van egoisme van het individu. Een verwijzing naar 4/25 en 4/35c2 ware op zijn plaats geweest. De politieke dimensie ontbreekt ook in de overigens uitstekende samenvatting van de bijbelse moraal volgens de TTP: godsliefde door naastenliefde. Maar er blijven losse eindjes: gehoorzaamheid, maar aan wie? Caritas, maar jegens wie allemaal? En op welke manier? Dat de TTP in het tweede hoofddeel magistraal beredeneert en betoogt dat dit de burgerlijke overheid en de medeburgers zijn overeenkomstig de wetgeving, blijft helaas onbesproken. De TTP argumenteert volledig op de lijn van Van den Enden, volgens wie godsdienst niet anders beoefend kan worden dan "door een nauwste betrachting eens Gemeene-best, welk de liefde des naastens oock eeniglijk bevat en in zich sluit, ja buiten 't welk er geen de minste liefde des naestens kan werden betracht, noch gevonden". De beschouwing over AMOR en CARITAS bij Spinoza zou adekwaat zijn geweest indien de politieke implicaties van Spinoza's opvatting over naastenliefde waren meegenomen (zoals in mijn DEFINITIE VAN HET CHRISTENDOM (Delft 1999).