Spinoza bij het ochtendblad

Al vaker heb ik erop gewezen, hoe ik dikwijls al bij het lezen van mijn ochtendkrant, Trouw, zonder dat zijn naam aan de orde is, aan Spinoza moet denken. Zo gebeurde het vandaag weer bij een artikel over gevaren die kinderen lopen op internet. En hoe moeilijk het is hen daarvoor te behoeden, want – zo blijkt – adviezen die bij voorlichting in de klas worden gegeven, leiden in sommige gevallen juist tot dat gevaarlijke gedrag. De reden daarvoor staat in de kop van het artikel. En eronder heb ik de uitspraak van Spinoza in de Tractatus Politicus (10/5) gezet, waaraan ik meteen moest denken.

 

Niet dat ik wil suggereren dat Spinoza de uitvinder of ontdekker van deze waarheid is. Integendeel: in de TP heeft hij, zonder die aanduiding die hij in de Ethica meegaf, vele axioma’s ingelast waarop hij zich in zijn argumentatie baseerde. Ja, in zekere zin is ook het betoog van de TP axiomatisch opgebouwd, maar minder stringent dan de Ethica.