Spinoza, der große Philosoph, als er römisch-katholisch werden sollte

In 1829 verscheen bij Johann Friedrich Glück te Leipzig een dun boekje: Spinoza, der grosse Philosoph, als er römisch-katholisch werden sollte, von Wilhelm Fels, pseudoniem van C.W. Schiebler. Het bevatte de Duitse vertaling van de brief van Albert Burgh en het antwoord van Spinoza (Epistt. LXXIII, LXXIV).

Albert Burgh, de kleinzoon van de beroemde Amsterdamse burgemeester, naar wie hij vernoemd was, was in Rome katholiek geworden en trachtte nu zijn vroegere oudere vriend te ‘bekeren’ tot datzelfde geloof. Het was een lange brief, waarbij hij vast geholpen was door een ervarener theoloog (mogelijk Niels Stensen). Aanvankelijk had Spinoza de brief willen negeren, maar op aandrang van familieleden van Albert zette hij zich dan aan een scherpe reactie.

In deze brieven zag de uitgever kennelijk brood. In feite was het wellicht een uitgebreide prospectus en proeve van bekwaamheid van de vertaler, want het boekje opende met een "Einlading zur Subscription" voor een nieuwe volledige Duitse vertaling van al Spinoza's werken. En dat werd zo fraai gemotiveerd, dat ik een deel van die tekst hier overneem.

"Daß Spinoza einer der größten Männer war, die die Wahrheit zu erforschen sich eifrigst bemühten, leidet keinen Zweifel; daß aber er wie früher so auch jeßt noch viele Feinde hat, ist das allgemeine Loos des Guten, Ewigwahren in der verkannten und betrogenen Zeit. Seinem unsterblichen, noch nie ganz verstandenen Geiste neuer Würdigung zu verschaffen durch Uebersetzung seiner Werke und die von ihm entdeckten Wahrheiten im Leben zu verbreiten, wird daher gewiß nicht als ein unrümhmliches Unternehmen erscheinen. Je größer und wichtiger das bleibt, was Spinoza leistete, desto mehr freilich mußte es Anfeindungen erleiden, aber um desto öfterer verdient es auch geprüft, gewürdigt und anerkannt zu werden."

      [Dit mag ook als motief voor dit weblog worden gelezen] 

Na de brief sloot de vertaler en inleider met deze passage af:

Het boekje is bij Hathi Trust  Digital Library in te zien