Spinoza en de goedgelovigologie

In 2005 verscheen de Duitse vertaling van Damasio's boek: Der Spinoza-Effekt met de ondertitel Wie Gefühle unser Leben bestimmen.

Sinds eind vorige week hebben we nu ook in Nederland een boekje met zo'n titel want bij uitgeverij Scriptum verscheen, met een heel andere ondertitel:

Eric Rassin, Het Spinoza effect. Goedgelovigheid en de zoektocht naar de waarheid. Scriptum, 2013

Of het deze titel alleen maar draagt omdat Spinoza goed verkoopt (en waarom op de cover afgebeeld als een Pinokkio?) daar kun je alleen achter komen als je het boekje zelf inziet.

Voorwoord
1. Flauwekullogie: ofwel een psychologisch broodje aap
2. Wat is goedgelovigheid?
3. Leugendetectie
4. Het zal wel; verklaringen voor goedgelovigheid
5. Een gewaarschuwd mens telt voor twee: vier wetenschapsdeugden waar iedereen over zou moeten beschikken
Conclusie

Uitgeversinformatie:
U bent niet op uw achterhoofd gevallen en u neemt niet klakkeloos aan wat anderen u vertellen. Toch overkomt het u soms dat u met open ogen ergens intrapt. Iemand houdt u bijvoorbeeld verschrikkelijk voor de gek. Of u wordt opgelicht door een zakenpartner. U koopt een product, maar achteraf blijkt dat toch niet zo goed te werken als de reclame u deed geloven. U bent voor de zoveelste keer bedrogen door iemand die voortdurend beterschap belooft, maar nooit verandert. Waarom overkomt u dat steeds?

Dit boek gaat over goedgelovigheid. Het is een algemeen menselijke neiging om van alles en nog wat te geloven, zelfs ongelofelijke dingen. Na voorbeelden en definiëring van goedgelovigheid, gaat Eric Rassin in op de juridische context van liegen, omdat daar de noodzaak om de waarheid te achterhalen (en dus om leugens te doorzien) van immens groot belang is. Daarna bespreekt hij verklaringen voor het gegeven dat mensen in het algemeen bar slecht zijn in het doorzien van bedrog. Met die kennis op zak, bent u in de toekomst beter beschermd tegen flauwe grappen, overdreven claims en frauduleuze praktijken.

Eric Rassin (1969) studeerde rechten en gezondheidswetenschappen en promoveerde aan de Universiteit Maastricht. Thans verzorgt hij pro Justitia-rapportages, veelal over de betrouwbaarheid van getuigenverklaringen en bekentenissen. Daarnaast is hij bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij schreef tientallen wetenschappelijke artikelen, hoofdstukken en boeken, waaronder het boek Waarom ik altijd gelijk heb (Scriptum, 2007) en  Niemand is uniek, behalve ik (Prometheus, 2010)

Reacties

Een lange neus trekken heeft toch iets van (achteraf) uitlachen of bespotten. Ik meen dat men Spinoza daar niet van kan betichten, hij die als principe had om menselijk gedrag liever proberen te begrijpen dan het te bespotten. 'Spinoza met een lange neus' is daarom een geweldpleging aan de geschiedenis ofwel een soort visualisering van iets onmogelijks.
Hoe men dan vervolgens de onzin ook nog met de geleerd klinkende naam
'Spinoza effect' durft te benoemen, gaat mijn pet te boven. Nimmer zal Spinoza er ondeugend plezier in hebben om slimmer gekozen te hebben of beter af te zijn dan anderen. Hij heeft niets van zelfverheffing ten koste van anderen.
Hiermee wil ik geen kritiek hebben geleverd op de inhoud van Rassin's boek over goedgelovigheid. Die inhoud zou best wel eens goed kunnen zijn. Onverteerbaar echter vind ik de vloek van zijn misbruik van Spinoza's naam.
anderen

Maud Etman is in korte recensie op newscientist.nl behoorlijk positief

http://www.newscientist.nl/opinie/het-spinoza-effect/