Syliane Malinowski-Charles – belangwekkend Spinoza-geleerde

Als u in het zoekvenster van dit weblog de naam van Syliane Malinowski-Charles ingeeft, krijgt u aardig wat links naar blogs te zien. Tot heden was er echter nog geen (aanleiding voor een) apart blog over deze Spinoza scholar - professeure adjointe & cheffe de la section philosophie van het Département de philosophie et des arts van de Université du Québec à Trois-Rivières [cf.].

Tot nu…., want gisteren plaatste Karel D’huyvetters een blog over haar die hij omschrijft als “een uitzonderlijke spinoziste met een grote eruditie en een diep filosofisch inzicht.”

Met haar toestemming vertaalde hij haar hoofdstuk, “Rationalism versus Subjective Experience : The Problem of the Two Minds in Spinoza,” in: Carlos Fraenkel, Dario Perinetti et Justin Smith (Eds.), The Rationalists. Between Tradition and Revolution. New York, Springer (New Synthese Historical Library), 2010, 199-231.

Je kunt het oorspronkelijke hoofdstuk voor $29.95 / €24.95 / £19.95 bij Springer aanschaffen… Abstract: Syliane Malinowski-Charles undertakes to clarify the ontological status of inadequate ideas and passive affects in Spinoza by questioning the identity of the subjects of which Spinoza speaks when referring to the subjective and objective realities of a mode. Against the surprisingly widespread view which holds that for Spinoza, inadequate ideas and passive affects are “nothing,” she argues that they must have a share in Deus sive Natura and shows how our subjective, physchological mind is intrinsically related to the logical, abstract one in God’s intellect, of which it is a “part.”

Karel D’huyvetters’ vertaling in het Nederlands echter wordt gratis geleverd en is op zijn website als PDF te vinden [zie aldaar]. Aan het eind van dit blog maak ik wel een opmerking over zijn vertaling.

Op het aloude verwijt aan Spinoza dat hij de relatie tussen God en de modi onevenwichtig heeft gesteld,  daar tenslotte alleen de enige substantie zou bestaan en de modi uiteindelijk niet meer dan illusie zouden zijn, kortom over in hoeverre individuen en hun verbeelde, inadequate kennis realiteit toekomt, heeft zij een interessante benadering: n.l. dat naast de adequate ideeën ook de inadequate ideeën in God bestaan. Lees aldaar hoe…

Haar artikel biedt veel interessante informatie, b.v. over de grote invloed die de idealistische Harold Henry Joachim (over wie ik recent een blog had) gehad moet hebben in de Angelsaksische wereld onder Spinoza-studenten. Verrassend vond ik te lezen dat ook Michael Della Rocca, wiens Spinoza-boek al zo idealistisch op mij overkwam, instemmend naar hem verwees.    

Enfin, dit alles is voor mij aanleiding om op nog enige op internet beschikbare teksten van haar te wijzen.

Een heel aardig stuk waarin een soort samenvatting werd gegeven van haar boek Affects et conscience chez Spinoza: l’automatisme dans le progrès éthique [Hildesheim, Georg Olms, 2004] is: Syliane Malinowski-Charles, "Emotions as the engines of Spinoza’s ethics" in: Kritika & Kontext No. 38-39 – 2009/1  [PDF]

Ze laat erin zien hoe het bewustzijn van de affecten leidt tot voortschrijdende kennis. Een kerncitaat:

“Therefore, in order to reconcile Spinoza’s ontology with what our experiences teach us – and to make sense of our strivings towards greater power (virtue) –, we need to posit two distinct causal chains: what we might call the “ontological chain,” and the “chain of our lived experience.” A way toward this reconciliation is indicated by Spinoza’s rigorous ontological monism, saying that there is only one substance, and that while its attributes are distinct from one another, they all express the essence of one unique thing.”

Dit is een aardig stuk om eventueel de kennismaking met Syliane Malinowski-Charles mee te beginnen.

Veel verwijzingen kom je tegen naar
Malinowski-Charles, Syliane, “The Circle of Adequate Knowledge: Notes on Reason and Intuition in Spinoza,” in: Daniel Garber and Steven Nadler (Eds), Oxford Studies in Early Modern Philosophy:
Volume I, Oxford University Press, 2004
Tot vorig jaar [cf.
blog] bood OUP het PDF gratis aan, maar dat is voorbij, maar wel wordt het nog aangeboden op wat ik eerder al de ‘roofsite’ van Gary Zabel noemde [hier]

                                           * * *

Kritika & Kontext had in dat nummer uit 2009 ook een soort e-mail-enquête en op de vraag, “What do you think about the attention Spinoza's theory of emotions is receiving today from psychologists and cognitive scientists?” schreef

Syliane Malinowski-Charles: Contemporary psychologists and cognitive scientists such as Antonio Damasio have credited Spinoza with being "right" about the emotions. Spinoza's unitary view of human beings enables him to explain the emotions, called "affects" in his terminology, as manifestations of one's power of being both in the mental and in the physical realm. Traditionally, the emotions were seen as the effects of the body on the mind. Spinoza breaks with this view by saying that there is only one reality expressed in two ways, and that it is wrong to believe that the body causes the mind's emotion. This is, I think, one of the main reasons why Spinoza's analysis of emotional life is so appealing to contemporary – mostly materialistic – psychologists. There is, in sum, no need for two different entities acting one on the other; everything that takes place in the attribute of extension is sufficient in order to explain emotional life. Spinoza's theory offers an ontological support to the study of the role played by the different physiological factors, such as endocrinal glands, hormones and cerebral zones, in the determination of emotions. In addition, Spinoza's powerful understanding of the way elaborate emotions are constructed out of simple (he calls them "primitive") emotions, namely, desire, joy and sadness, provides an important contribution to understanding them. Spinoza analyses with subtlety and depth the diverse mechanisms (such as the desire of imitation, or the love of whatever resembles us) that explain the birth of complex attitudes towards objects and beings in a totally mechanical – hence both universal and objective – way. I personally regret that contemporary specialists, who study emotions, largely in ignorance of the history of ideas, cut Spinoza's theory of the emotions off from the rest of his ethics, seeing it only as it fits into their own purposes. All too often, they study only those intuitions of Spinoza that are forerunners to contemporary theories, without understanding the specific role that they play in Spinoza's system as a whole. However, it can only be good for the study of this author to show that in many respects he was, indeed, "right". [Cf.]

_______________

Werk van haar is hier te vinden:

http://uqtr.academia.edu/SylianeCharles

http://philpapers.org/rec/MALHCE 

                                               * * *

Tot slot een kritische noot over Karel D’huyvetters vertaling. Een prima initiatief van Karel om op deze manier deze interessante tekst van Syliane Malinowski-Charles in het Nederlands aan te bieden; alleen jammer dat hij (weer) ervoor kiest om mind met brein te vertalen. Van mijn blog van 5 mei 2014 daarover, "Worstelen met 'mens' (L.)" heeft Karel zich niets aangetrokken, want hij schrijft in de eerste voetnoot: “Aangezien er in het Nederlands geen woord is dat eenduidig de inhoud weergeeft van het Latijnse mens of het Engelse mind, werd deze term dynamisch en contextueel vertaald, bijvoorbeeld als ‘brein’, ‘denken’, ‘denkend brein’, ‘het mentale’ enzovoort.”

The Two Minds uit de titel worden dus in het stuk ‘de twee breinen’ en in de titel zelf ‘het dubbele denken’. We komen irritant vaak de woorden ‘brein’, ‘het denkend brein’, ‘het subjectieve zelf of het denkend brein’ tegen. En vertalingen als: “E2p29s: ‘het brein noch van zichzelf, noch van zijn lichaam, noch van externe lichamen een adequate, doch slechts een verwarde en gehavende kennis heeft” en: ‘Het eerste ding dat het eigenlijke zijn van een menselijk denkend brein constitueert is niets anders dan het idee van een singulier ding dat daadwerkelijk bestaat’ (E2p11).

Maar 'denkend brein’ is echt een categorie- resp attribuut-verwarring die je Spinoza toch eigenlijk niet mag aandoen.  

Aan een werkelijk schitterend artikel wordt aldus jammer genoeg afbreuk gedaan door het kennelijke bezwaar dat Karel heeft tegen het vertalen van ‘mens’ en ‘mind’ met ‘geest’ – het enige Nederlandse woord dat daarvoor in aanmerking komt (‘ziel’ immers ook niet). 

            

                                                   * * *  

Eerder vertaalde Karel uit hetzelfde boek The Rationalists van Hasana Sharp “Nemo non videt”: de intuïtieve kennis en de kwestie van Spinoza’s elitisme [cf. dit blog]  

Reacties

Ik denk dat 'brein' in Vlaanderen een wat andere lading heeft dan in Nederland. D'huyvetters zal 'mens' echt niet met 'brein' vertalen als hij meent dat daarmee de fysieke hersenen worden bedoeld. Dat 'dynamische en contextuele vertalen' lijkt me trouwens een ramp. Dan kun je écht niet zonder het origineel.

Het lijkt me vooral iets voor de Vlaamse bezoekers van dit blog om hun licht te laten schijnen op jouw veronderstelling, Henk. Maar vooralsnog ga ik daar niet in mee. Dan zou een bericht als het volgende dat op een Vlaamse site staat, verkeerd worden begrepen?

Nieuws | Vlaanderen in de ban van het brein
2014 is uitgeroepen tot Jaar van het Brein door de European Brain Council. Ook in Vlaanderen vestigen we dit jaar de aandacht op onderzoek over en naar het brein en de zorg voor onze hersenen.
http://www.flanderscare.be/nl/nieuws/vlaanderen-de-ban-van-het-brein

Zie verder eens wat Google je laat zien als je brein + Vlaanderen ingeeft

Ja, inderdaad en dan ben ik het helemaal eens met jouw kritiek, want Spinoza heeft met 'mens' echt niet het fysieke apparaat bedoeld. Waarom zou 'geest' niet 'eenduidig de inhoud weergeven' van het Latijnse 'mens' of het Engelse 'mind'? Wat schort er aan? Andere talen hebben wel zo'n woord, maar het Nederlands niet? Maar goed dat we niet zijn aangewezen een 'dynamische en contextuele' vertaling van de Ethica.

Als Vlaming denk ik ook niet dat brein een andere inhoud zou hebben in Nederland dan in Vlaanderen (om even een knuppel in het hoenderhok te gooien: taalkundig merk ik geen enkel verschil tussen dit blog en enig ande Vlaams blog; wél in de manier van discussieren). Het is een verdienste van Karel om eens een andere vertaling te proberen, maar ik vind geest nog altijd het meest geschikte woord. Enig mogelijk nadeel is dat het wat religieus klinkt, maar zelf word ik hier niet door gestoord.