Umberto Boccioni (1882-1916) een door Spinozisten graag gebruikte kunstenaar

Umberto Boccioni – Dinamismo do corpo humano, 1913

Umberto Boccioni was een kunstenaar die zich zeer tot het futurisme aangetrokken voelde en trachtte de dynamiek van beweging in tekeningen en sculpturen te betrappen (dynamisme).

Hij werd geboren in Reggio Calabria. Als ambtenaar sleepte zijn vader hem in zijn kindertijd mee van Forlì, naar Genua, Padua en Catania. In 1899 ging Umberto in Rome kunst studeren, waar hij Gino Severini ontmoette en studeerde met Giacomo Balla. In 1906 reisde hij naar Parijs, waar hij het impressionisme van o.a. Cézanne bestudeerde, en Rusland en in 1907 verhuisde hij naar Milaan. Daar ontmoette hij Marinetti wiens Manifesto dei pittori futuristi (het futuristisch schildersmanifest) hij in 1910 ondertekende.

De dichter Emilio Filippo Tommaso Marinetti was zeer in de ban geraakt van het lawaai, de snelheid en de mechanische energie van de grote stad. Hij zocht naar 'de schoonheid van de snelheid' en schreef daarover in 1908 een Futuristisch Manifest, waardoor Umberto Boccioni zoals gezegd eveneens zeer geïnspireerd raakte. Ook zelf schreef hij manifesten. Hij was waarschijnlijk de eerste auteur van ‘Het toekomstige schilderen – Technisch Manifest’ en hij was zeker de enige auteur van het Futurist Sculpture van 11 april 1912. Ook schreef hij Pittura scultura futuriste (Dinamismo plastico) [Milan: Edizioni Fuuriste di Poesia, 1914].

 

In deze manifesten stelde hij dat 'de universele dynamiek weergegeven dient te worden als dynamische ervaring'. Hij zag zijn werk als een kort fragment van een continu geheel – een zo lijkt het, tamelijk Spinozistisch besef. In schetsen en sculpturen probeerde hij beweging en snelheid niet zozeer te suggereren als wel te verwezenlijken door uit verschillende hoek geziene oppervlakken van vorm te doen veranderen.

In Futurist Sculpture van 11 april 1912 schreef Umberto Boccioni o.a.

8. There can be no renewal unless it is through environmental sculpture, for that means that plastic form can develop and extend into space in order to model the atmosphere which surrounds our objects.

9. The thing we are creating is only a bridge between an external plastic infinity and an internal plastic infinity; hence objects really never come to an end, but intersect each other with infinite combinations of attraction or repulsion. [zie *)]

Klinkt toch zeer Spinozistisch.

Hij nam deel aan alle tentoonstellingen van de futuristische beweging. In 1915 ging hij als vrijwilliger het leger in; in 1916 werd hij ingedeeld in een artillerie regiment. In mei 1916 werd hij tijdens een training in de cavalerie van z'n paard geslingerd en door zijn paard vertrapt, waarna hij de volgende dag op drieëndertigjarige leeftijd overleed.  

En Spinoza?
In tegenstelling tot 'De Stijl' is van de beweging van het futurismo niet bekend dat de kunstenaars in Spinoza geïnteresseerd waren, hoewel er zoals ik boven liet merken, verwantschap schijnt te zijn. In ieder geval spreekt het werk van Umberto Boccioni sommigen die Spinoza bestuderen kennelijk zeer aan.

Zo publiceerde de Italiaan Rafael Trindade in 2014 twee blogteksten over Spinoza’s Ethica die hij illustreerde met afbeeldingen van werk van Umberto Boccioni:

Espinosa – a Potência do Ser [07/08/2014]

Espinosa – a servidão humana [ou, a força dos afetos] [09/10/2014 ]

Ander voorbeeld. Aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte zal op 18 maart 2016 een workshop plaats hebben over het thema: “The Body in Spinoza’s Philosophy” [cf.]. De organisatoren gebruikten voor het affiche of de flyer de afbeelding “Muscular Dynamism” van Umberto Boccioni uit 1913. Passend – en eens wat anders dan de obligate Spinoza-afbeelding. De titel stamt van het MoMa dat, naast ander werk van Boccioni, deze tekening in bezit heeft. Het zal oorspronkelijk wel een titel hebben gehad als "Muscoli in velocità" (zoals een vernietigde sculptuur uit eveneens 1913 was getiteld; zie onder).

 

 

______________

Bronnen

*) Lawrence Rainey, Christine Poggi & Laura Wittman (eds.), Futurism An Anthology. Yale University Press New Haven & London, 2009 [PDF]

AVRO Uitgelicht: de unieke vormen van Umberto Boccioni

it.wikipedia.org/wiki/Umberto_Boccioni

www.artdreamguide.com/_arti/boccioni/arti.htm

Info bij het MOMA [cf.]