Van 1874 tot 1966 bestond in Amsterdam de Spinozakliniek resp. het Spinozaziekenhuis

Op de Lijst van voormalige ziekenhuizen in Nederland die op Wikipedia wordt bijgehouden, staat de Spinozakliniek wel genoemd, zonder dat er meer informatie over wordt gegeven. Het werd later, zoals zal blijken, ook wel als Spinozaziekenhuis aangeduid.

Onlangs las ik in Stedenbouwkundige uitgangspunten Lokatie Voormalige Emma Kinderziekenhuis Sarphatistraat 102-104/Spinozastraat 51-53, over “het Gesticht voor Ooglijders, later de Spinozakliniek gebouwd. Dit gebouw is eind jaren zestig van de 20e eeuw gesloopt.” [Van hier] Zo kom ik op dit blog, waarin ik af en toe ook iets reconstrueer van de historie van instituten die de naam Spinoza dragen of droegen.

De volgende passage geeft wat meer informatie:

“Na 1850 ontwikkelde de Nederlandse oogheelkunde zich onder leiding van Franciscus Cornelis Donders (1818-1889) tot een zelfstandig specialisme. In Amsterdam gaf de heelkundige Christiaan Bernard Tilanus (1796-1883) het startschot voor het ontstaan van de moderne oogheelkunde. Hij opende in 1853 in zijn chirurgische kliniek in het Binnengasthuis een polikliniek voor ooglijders. In 1862 werd de oogarts Willem Marius Gunning (1834-1912) tot hoofd van deze afdeling benoemd. Hij opende in 1874 de Inrichting voor Ooglijders in de Spinozastraat (Spinozakliniek), die ruim 90 jaar als zelfstandig oogziekenhuis dienst zou doen.” [ In: R.B.M. Rigter: Geschiedenis van het genezen; trachoom, de gesel van de Amsterdamse jodenbuurt. In: Ned Tijdschr Geneeskd. 1996;140:616-20 - hier vandaar ook de volgende afbeelding]

Open 'figuur 2'.

Iets meer over de bouw komen we te weten van een artikel in de Platageweesperbuurkrant:  

“Meer stadinwaarts werd […] de kaarsrechte Spinozastraat aangelegd. Deze zou inderdaad het karakter van een straat krijgen met aan de oneven zijde zestien huizen op rij. Aan de even zijde aan het water waren in een aan te leggen parkje drie villa’s gepland […]. Maar de regenten van 'de inrichting voor ooglijders' hadden andere plannen…

Door enigszins duistere manipulaties verrees er in plaats van de villa's op het bolwerk een ooglijderskliniek (later Spinozakliniek), een mistroostig ogend zwaar blok. Om de kliniek heen werd een fraai ijzeren hek gezet, waarbinnen een park werd aangelegd. De bomen die toen werden geplant, geven de Spinozastraat nog steeds een schitterende aanblik.

De Spinozakliniek had het wat bouwgrond betreft, moeilijk. Al snel moest een deel van de oeverlijn van het voormalige bolwerk worden afgegraven in verband met een betere waterverversing. Maar de kliniek bleef bestaan - weliswaar na de oorlog met diverse bestemmingen - tot hij in 1966 werd afgebroken. Dat verschafte meer uitzicht en licht voor heel wat woningen. “ [Van hier]

Niet alleen ooglijders
Je komt berichten op internet tegen over geboortes in de Spinozakliniek ofwel het Spinozaziekenhuis.
Zo blijkt uit de stamboom van de familie Hugenholtz dat
Kornelius (9 mei 1949-               ) (A)
is geboren in de Spinozakliniek in Amsterdam en kreeg als roepnaam Kees. In 1967 trouwde hij in Schiedam met Jacoba Engelsman (8 februari 1951-             ).
Hij is kunstschilder in Hellevoetsluis. [
Van hier
]

Het blad van de Oudheidkundige Vereniging Landsmeer, Jaargang 11 nummer 21, nam een bericht over van 14-3-1955
Den Ilp Jan Bruin werd 99 jaar.

Of het de gewoonste dag van zijn leven was vierde Jan Bruin zondag zijn 99ste verjaardag ten huize van zijn dochter en schoonzoon. Hier verblijft hij noodgedwongen omdat hij net terug is uit de Spinozakliniek te Amsterdam vanwege een oogoperatie. Zo gauw hij weer voldoende hersteld is gaat hij prompt weer naar zijn huisje Den Ilp 15 terug, om daar in het enigszins scheef gezakte huisje zijn eigen potje weer te koken. Ten slotte is hij daar geboren, getrouwd en heeft hij er zijn kinderen zien opgroeien en ook weer trouwen. Hij is beslist van plan er tot zijn laatste levensdag te blijven wonen. Op onze vraag hoe hij deze hoge leeftijd heeft weten te bereiken en waardoor hij er uit ziet als een zeventiger, antwoordde hij lachend: “gewoon doorgaan en pruimen!“ [Van hier]

Dat de Spinizakliniek die begon als ooglijderskliniek zich in de loop der tijd blijkbaar ontwikkelde tot een breder ziekenhuis blijkt ook uit het volgende bericht, waarin wordt beschreven hoe de Amsterdamse Vrije Universiteit in de 50-iger jaren een medische faculteit kon ontwikkelen, hetgeen niet zonder verzet vanuit andere faculteiten verliep.
"In 1951 meldde Sophie van Duinen zich als eerste medische student aan de VU. De medische faculteit startte zonder een academisch ziekenhuis. De preklinische vakken konden zonder probleem aan de VU gegeven worden. De studenten deden hun praktijkervaring op in andere ziekenhuizen. De co-assistenten van de VU waren in de jaren vijftig met name te vinden in verschillende Amsterdamse ziekenhuizen, zoals het Weesperziekenhuis, Spinoza ziekenhuis, Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, Wilhelmina Gasthuis en het Binnengasthuis. In 1955 telde de medische faculteit 155 studenten. In 1965 waren dat er 636. Hoogleraren kregen in andere ziekenhuizen bedden om hun specialisme te kunnen uitoefenen en om onderwijs te geven. Internist prof. dr. Lindeboom had in het Weesperziekenhuis zelfs een eigen VU afdeling. Behalve Lindeboom had prof dr. Michaël (heelkunde) een aantal bedden in het Spinoza ziekenhuis. Samen met VU-collega dr. Janssens (gynaecologie) beschikte hij over vijftien bedden." [Van hier]

En hiermee is er nu een pagina op internet, waarin iets van de geschiedenis van de Spinozakliniek, die gevestigd was aan de Spinozastraat in Amsterdam, is bijeengebracht. 

Daar alles hier begon met de Spinozastraat tot slot de volgende foto die Jay Solomon in augustus 2008 bij dit straatnaambord maakte en er een lyrische passage over de TTP bij zette. [Klik op de foto]

Reacties

Ik ben in 1961 geboren in het Spinozaziekenhuis. Helaas kan ik er helemaal niets van terugvinden anders had ik er graag foto of ander materiaal bijgevoegd.

Ook ik ben er geboren, mijn moeder was verpleegster aldaar heb er diverse foto´s van de afdelingen en sinterklaas viering uit de jaren 1960

Ik ben op 16 juni 1956 in de Spinozakliniek geboren. Jammer dat het gebouw is afgebroken, anders zou ik het graag eens willen bekijken.
Ten tijde van mijn geboorte waren mij ouders woonachtig op de sleepboot "Thean" en hadden dus geen vaste woonplaats. Wel is mijn moeder Wilhelmina de Wit - van Os ook in Amsterdam geboren.

Ik ben in 1958 in de Spinozakliniek geboren. Ik zou heel graag wat foto's willen zien van deze kliniek. Wie wil er contact opnemen?

Ik ben op 1 april 1947 in de Spinozakliniek geboren.
Mijn moeder was Wilhelmina Maria Verhaaf. Is er iemand die iets meer uit deze periode weet?

Ls, ik ben op 27.2.1962 (14 jr oud geopereerd in de Spinozakliniek aan mijn blindedarm en heb toen 1 week in de kliniek gelegen. Herinner 't me als een oud gebouw, als er een vliegtuig overkwam rinkelden en kinkelden de ramen en dacht je dat die eruit kwamen! Werd geopereerd door een arts die praktijk had op de Koninginneweg, dacht dat hij een Oostenrijker was, maar weet dat niet meer zeker, ik weet zijn naam niet meer!
m vr gr Marianne M.

Tijdens een lucht-alarm op 22-02-1941 werd ik in de Spinoza Kliniek
geboren. Een dag voor de Haven- arbeiders-staking in Amsterdam. Wij woonden boven de tram-remise in de Roeterstraat op het nu ook afgebroken gedeelte van de Nieuwe Achtergracht 538, met uitzicht op het voorm. Scheikunde - lab. v/d Gem. Universiteit v. A'dam. Tijdens de oorlog stonden de draai-orgels van de firma Perlee in de tram- remise. Op de hoek van de Roeterstraat en de Sarphati- straat, zat in een vorm. school gebouw het Archeologisch Museum , wat nu het Allard Pierson museum op de Turfmarkt is.
Dr. Fiedeldij Dop was mijn kinderarts.
Bedankt voor het verzamelen van gegevens over dit stukje geschiedenis van deze onderbelichte hoek van A'dam.
Met vriendelijke groeten , Charlotte Philippona

Mijn moeder vertelde mij dat ik in de Spinozakliniek werd geboren.
30 december 1930. Ongelukkiger datum kun je je niet voorstellen om als kind je verjaardag te vieren. Niemand zit er tussen de kalkoen en de oliebollen te wachten op een extra feestje. Vandaar dat ik sinds de laatste eeuwwisseling mijn verjaardag eigenhandig naar de maand mei heb verplaatst. Dat heeft wel iets met Spinoza te maken, een denker die voor mij altijd een lichtend voorbeeld is geweest in het bewust kiezen van je eigen levenspad.
Synco Meyburg, Voorschoten

OP 10 januari 1949 ben ik in het Spinoza ziekenhuis geboren. Ik ben er later nog een keer terug geweest voor een navelbreuk. Dat zal dis 1949 of 1950 geweest zijn.
Ik heb begrepen dat er veel zeelieden kwamen die niet westerse godsdiensten aanhingen en dus niet in protestante of katholieke ziekenhuizen konden worden behandeld.

in 1953 werd ik door dr.fiedeldij dop persoonlijk opgehaald vanaf mijn huisadres in amsterdam-zuid. Dergelijke dingen vergeet je alskind niet.

Ja ik ben ook daar geboren, op 10 november 1947, een hele toestand want mijn moeder verloor haast haar leven daar. Gelukkig dus haast!
Ik heb het, ondanks dat ik praktisch om de hoek heb gewoond, eigenlijk nooit bewust gezien. Nu pas, in Maastricht wonende, bedacht ik bij het zien van al die plaatjes, hoe zou dat er uit hebben gezien.

Ook ik ben er in 1961 geboren.

Reageren

Naam   E-mail Mijn url
Voer onderstaande code hiernaast in:
39de7a
Onthoud mijn gegevens!