Zal Spinoza's naam vallen op 't symposium in september 'The Invention of the Dutch Telescope: Its Origin and Impact on Science, Culture and Society'?

Dit jaar viert Nederland dat 400 jaar geleden de telescoop werd uitgevonden. Dat gebeurde in het jaar 1608. Zacharias Jansen of Johannes Lipperhey... een van beiden vond de telescoop uit. Maar wie? Beiden woonden in Middelburg. De claim dat Lipperhey de eerste was, vindt ondersteuning in zijn patentaanvraag. Lipperhey was in de gelegenheid geweest om Prins Maurits zijn uitvinding te tonen. Vanuit Den Haag kon toen met de bescheiden telescoop de kerkklok in Delft afgelezen worden. Zacharias Jansen was in dezelfde periode op de Frankfurter Buchmesse, wellicht ook met een telescoop. Hoe dan ook: de telescoop is een Nederlandse uitvinding.

Volgend jaar wordt in de wereld groots gevierd dat Galileo met zijn telescoop belangrijke ontdekkingen deed. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft het jaar 2009 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Sterrenkunde (International Year of Astronomy 2009 – IYA2009). IYA2009 is een initiatief van de Internationale Astronomische Unie en Unesco. De VN-resolutie was ingediend door Italië, het land waar Galileo Galileï 400 jaar geleden de eerste astronomische ontdekkingen deed met een telescoop. 

Maar dit jaar wordt in Nederland en vooral in Middelburg de 400e verjaardag van de uitvinding van de telescoop gevierd.

De Stichting Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen (SVPL) uit Middelburg heeft samen met verscheidene instituten en wetenschappers het inititatief genomen voor de herdenking van de uitvinding van de telescoop in 2008. Op 12 april jl. werd op deze sterrenwacht officieel het jaar van de telescoop geopend. Er is een uitgebreid programma (zie hier de aparte website)

  

Eén van de activiteiten is: van donderdag 25 t/m zaterdag 27 september 2008 wordt in Middelburg het wetenschappelijk congres gehouden: ‘The Invention of the Dutch Telescope: Its Origin and Impact on Science, Culture and Society, 1550-1650'.

Waarom werd de telescoop juist in Middelburg uitgevonden en waarom gebeurde dat in het jaar 1608? Om die vraag te kunnen beantwoorden, organiseren de Roosevelt Academy uit Middelburg en het Huygens Institute uit Den Haag een driedaags internationaal wetenschappelijk congres. Vele sprekers uit binnen- en buitenland zullen hier acte de présence geven. Zij plaatsen de uitvinding van de telescoop binnen de economische, politieke en religieuze context van de opkomende Republiek der Verenigde Nederlanden, de Provincie Zeeland en de stad Middelburg.Tevens gaan zij dieper in op de enorme impact van de Hollandse telescoop in wetenschap, cultuur en wereld. De voertaal zal Engels zijn.

                      Stadhuis

Locatie: Roosevelt Academy, in het schitterende voormalige stadhuis van Middelburg. DOWNLOAD THE FULL PROGRAMME (PDF)

Invited speakers:
• Klaas van Berkel (Groningen University)
• Mario Biagioli (Harvard University)
• Marvin Bolt (Adler Planetarium, Chicago)
• Daniëlle Caluwé (Free University Brussels)
• Floris Cohen (Utrecht University)
• Sven Dupré (Ghent University)
• Rob van Gent (Utrecht University)
• Albert van Helden (Emeritus Utrecht University & Rice University)
• Vincent Ilardi (University of Massachusetts)
• Michael Korey (Mathematisch-Physikalischer Salon Salon, Dresden)
• Antoni Malet (Universitat Pompeu Fabra, Barcelona)
• Jan Parmentier (Ghent University)
• Eileen Reeves (Princeton University)
• Mark Smith (University of Missouri)
• Katrien Vanagt (Twente University)
• Rienk Vermij (University of Oklahoma).
• Rolf Willach (Independent Scholar, Switzerland)

In de publicaties en op de website rondom 400 jaar uitvinding van de telescoop is nog weinig te merken van aandacht voor het slijpen van lenzen door Spinoza. Een aandacht die Christaan Huygens bepaald wel had (zie daarover deze website) - het ging daarbij om echt wel meer dan brillenmakerij. Spinoza heeft uiteraard met de uitvinding van de telescoop niets van doen, maar met de verbetering ervan, met de beste manier van lenzen slijpen en met de beste opstelling van lenzen in telescopen heeft hij zich zeker wel degelijk bezig gehouden.

Waarschijnlijk zal hier straks de grootste verzameling van specialisten op het gebied van de 17e eeuwse optica bijeen zijn die we gedurende ons leven zullen meemaken. Zouden sommigen van hen wellicht niet het Spinozahuis gaan bezoeken? Wat zou een goed geïnformeerde tentoonstelling in het Spinozahuis zinvol zijn om juist in deze tijd aandacht te geven aan Spinoza's interesse in en  bemoeienissen met de optica.

 

Reacties

I agree that it would be nice to coordinate the opening of the Spinozahuis with the arrival of all these significant optical historians. The subject of lenses and the Dutch Republic cannot completely be told without Spinoza. In him, the philosophy, political theory, and the optical endeavor which characterized the Age meet in a unique braid. It is an opportunity both for the museum-house and the Anniversary symposium to have find common grounds for celebration.