Zeitschrift für Ideengeschichte: Spinoza-nummer

Van Kees van Hage ontving ik de tip dat het voorjaarsnummer van Zeitschrift für Ideengeschichte een themanummer over Spinoza is.

Zeitschrift für Ideengeschichte - UmschlagabbildungBehalve de redactionele inleiding op het thema is nog één artikel vrij toegankelijk:

Jedes Jahrhundert hat seinen eigenen Spinoza. Ein Gespräch mit Pierre Macherey. [PDF]

Ik ben zeer verheugd dat we iets in het Duits kunnen lezen van deze Pierre Macherey die bekend werd om zijn Hegel ou Spinoza [Paris 1979] en Introduction à l’Éthique de Spinoza [5 Banden, Paris 1994–1998]

Verder zijn er bijdragen van Ursula Goldenbaum, Birgit Sandkaulen en Klaus-Dieter Eichler

Reacties

Het doet (deed) me genoegen, Stan, het hier gebodene gesprek met Pierre Macherey te lezen. Hij weet helder te formuleren en zijn persoonlijke ontwikkelingsgang duidelijk te schetsen. Ik heb verschillende magistrale optredens van hem mogen meemaken. Als hij wel eens iets van een acteur had, dan kwam dat altijd voort uit zijn diepe betrokkenheid met de zaak waarvoor hij stond. Als hij optrad in eendebat met Etienne Balibar, dan was het helemaal een boeiende voorstelling. Diverse boeken, waaronder het beruchte "Hegel ou Spinoza" en de 5-delige serie over de 5 delen van de Ethica (in omgekeerde volgorde) heeft hij mij met een persoonlijke opdracht cadeau gedaan. We hadden ooit een flinke discussie over het automatisme in ons kennisproces, n.a.v. een voordracht van mij in Urbino over een TIE-frase: "quasi automa spirituale". Ik waardeer in hem ook heel bijzonder, dat hij als een van de heel weinige Spinoza-mensen, die het de moeite waard vinden om een studie te wijden aan Spinoza's gedachtewisseling met Boyle (via Oldenburg) over natuur- en scheikundige kwesties. - Toch kreeg ik de laatste jaren ook wel enig bezwaar tegen de richting die hij op ging en die te maken heeft met zijn herkomst uit het Althusseriaanse Marxisme, uit zijn gedrevenheid om met een Marxistisch gekleurd Spinozisme de wereld te veranderen. Ik heb daarop gezinspeeld aan het slot van mijn 2005-artikel "Hoe men wijs wordt"; en ik zie het hier terug. "Mit Spinoza lernt man denken"? Of is het misschien een tikkeltje anders: dat Spinoza, als eminent menskundige of ethicus, ons primair leert begrijpen hoe een mens, hoe ieder mens leert denken. Verder zou Spinoza ons voorhouden "dasz man sich angemessen ausruesten soll" en dat wij ons een 'Einsatz' moeten getroosten in de "Eroberung der Wahrheit" om 'vorauszukommen'. Ik ben van me ning dat Spinoza ons niet in die zin normatief of normerend bejegent in zijn teksten en dat hij paradoxaal genoeg het toeval en het automatisme accentueert in onze weg naar de wijsheid. Hij schrijft meer architektonisch contructief: als je zus of zo doet, dan zijn dit of dat de gevolgen. Hij ontwerpt ook in zijn politieke verhandeling modellen voor de verwerkelijking van stabiele politieke stelsels. Overigens is Macherey in zijn loopbaan wel enthousiast met Spinoza's plliticologie begonnen, maar laat hij zijn aandacht daarvoor meer en meer tot het nulpunt afzakken. - Maar geen misvertand: ik heb veel van hem geleerd en ben nog steeds blij dat ik hem vaak heb mogen ontmoeten.