Eugène A.D.E. Carp (1895 - 1983) de broer van Spinozist Johan Herman Carp (1893 - 1979), hield zijn Spinozisme verborgen

Op 16 juni 2010 promoveerde Johannes Wilschut op het proefschrift “Tussen psychiatrie en filosofie. De dynamische psychiatrie van Eugène A.D.E. Carp (1895-1983).”

In juli verschijnt bij Candide uitgeverij meteen ook de handelsuitgave. 

E.A.D.E. (Eugène) Carp was hoogleraar psychiatrie in Leiden van 1930-1983. Hij heeft veel geschreven, onder meer een leerboek psychiatrie. Hij was de broer van de Spinozist (en NSB-prominent) Johan Herman Carp.

Uit het persbericht van de VU:   “Johannes Wilschut heeft het oeuvre van psychiater Eugène Carp in beeld gebracht en geplaatst in de context van de jaren 1930-1970. Daarmee geeft hij ook een beeld van de uitgangspunten van de Nederlandse psychiatrie van die tijd. De psychiatrie zocht nog naar een duidelijke wetenschappelijke methode en filosofische discussies spelen daarom een grote rol. Carp was in zijn late jaren - hij schreef tot 1980 - meer filosoof dan psychiater. Het existentialisme speelt een grote rol in zijn visie op de mens. Carps werk vormt een scherp contrast met de huidige tijd waar in de geestelijke gezondheidszorg pragmatisme en kortdurende klachtgerichte behandelingen gangbare uitgangspunten zijn. Historisch onderzoek kan behandelaars bewust maken van de tijdsgebondenheid van hun inzichten.

Aan zijn werk is tot nu toe weinig aandacht besteed, maar in Nederland is wel veel onderzoek gedaan naar de geschiedenis van psychiatrische ziekenhuizen en naar bepaalde stromingen in de psychiatrie. Het proefschrift van Wilschut laat zien dat Carp een type psychiatrie voorstond dat gericht was op de persoon en niet zozeer op de klachten van de patiënt. De betekenis van Carp is vooral dat hij in zijn kliniek in Leiden een klimaat schiep waar nieuwe vormen van psychotherapie uitgetest werden. Daarnaast was hij een verdediger van een psychodynamische psychiatrie in de lijn van Freud, dat wil zeggen dat onbewuste processen belangrijk zijn om psychiatrische ziekten te begrijpen.”

Tot zover het persbericht van de Vrije Universiteit.

Carps broer Johan Herman heeft hem, Eugène, blijkbaar tot Spinozisme kunnen brengen, wat hij echter verheimelijkt zou hebben. In de samenvatting van het proefschrift dat in z'n geheel op internet beschikbaar wordt gesteld, is het volgende te lezen:

Aan het slot van hoofdstuk 6 wordt Carps denken geïnterpreteerd als een vorm van neospinozisme. We proberen aannemelijk te maken dat de eenheidsgedachte – een concept waarin al veel verschillende noties samenkwamen – teruggaat op het neospinozisme, zoals dat is uitgewerkt door Carps broer, de filosoof Johan Herman Carp. Deze leverde een spiritualistische interpretatie van Spinoza’s metafysica en beschreef het spinozisme als een ‘eeuwig denktype’; het denken van Eugène Carp kan als zodanig worden getypeerd. Met behulp van moderne wetenschappelijke inzichten maakt E.A.D.E. Carp een eigentijdse synthese van Jung, Sartre, Teilhard de Chardin en veel anderen in een spinozistisch kader.

De vraag wordt opgeworpen waarom Carp zijn spinozisme zo moest verhullen. De veronderstelling is dat Carp niet in verband zal willen zijn gebracht met zijn broer, die door zijn oorlogsverleden het zwijgen was opgelegd.

De betreffende paragraaf in hoofdstuk 6 draagt  als titel: 'Carp een cryptospinozist?'

 

                                                         * * * 

 

Ik had op dit weblog de volgende blogs over Johan Herman Carp

• J.H. Carp (1893 - 1979) - eerste opstapje: over een schijntegenstelling

• J.H. Carp (1893 - 1979) spinozist en nationaal-socialist

• J.H. Carp (1893 - 1979) hoofdlijnen van zijn Spinozisme

• Carps spinozisme: immanentiefilosofie die in het nationaal-socialisme zijn logische uitkomst vond?

• Carp over Goethe en Spinoza

Reacties

Zie ook de website van de ASSOCIATION DES AMIS DE SPINOZA.

Dat was mijn bron. Zij zetten mij op het eerste spoor, waarna ik op verder onderzoek uitging (en ook meer vond en kon brengen). Ik vroeg me af of men bij de AAS misschien gedacht had dat het om J.H. Carpo ging. Maar omdat er verder niets bij vermeld was, ben ik daarover niet gaan speculeren.