Verplaatste bespreking [7] Paul Verhoeven, Jezus van Nazaret

Enige jaren blogte ik op weblog.nl waarbij ik meerdere titels had. De webmasters ervan hebben de zaak ingrijpend gewijzigd - niet alleen gerestyled maar ook heel veel ouds gewist. Ik ben het meeste aldaar nu kwijtgeraakt. De dames en heren worden bedankt. De paar boekbesprekingen die nog overgebleven en te vinden zijn, red ik door ze naar hier te verplaatsten. Het is wel enige jaren oude stuff maar ik wil het niet kwijt. Hopelijk schoffelt blogse.nl niet ooit ook alles onder.

Dit was de laatste van de zeven besprekingen die nog overgebleven waren (van hoeveel weet ik niet meer).

Paul Verhoeven op zoek naar de echte Jezus
22 October 2008 By diogenes on 13:35

Tot gisteren had ik echt niet gedacht dat ik ooit de Jezus van Nazaret van Paul Verhoeven zou gaan lezen. Maar eergisteren kreeg ik een e-mailtje van iemand die schreef: Ik had het vrijdag gekocht en zaterdag in een ruk uitgelezen. Ben zeer geboeid geworden door zijn fascinerende reconstructie van het leven van deze revolutionair. En omdat ik zo enthousiast ben, wil ik vrienden daarvan in kennis stellen. Onderbreek voor een dag je lectuur van Spinozana voor dit boek. September uitgekomen, Oktober al tweede druk (Meulenhoff).

Ik antwoordde, nog enigszins afhoudend: "Bedankt voor je aanbeveling. Dat had ik nooit gedacht: dat ik nog eens een boek over Jezus aangeraden zou krijgen. Ik ben niet meer van de Jezus-beweging en ook niet van de Paul Verhoeven-fankring. Uiteraard is me het nieuws over het boek niet ontgaan en heb ik het in stapels in de winkel zien liggen. Bij het zeer vele dat verschijnt ben ik vaak heel blij bij vele boeken te bedenken: "Hoef ik niet te lezen." Want ik heb al zo’n stapel boeken liggen, waaraan ik nog niet toegekomen ben. Ik weet het nog niet, maar ben benieuwd of jij m’n nieuwsgierigheid ernaar zo sterk vergroot hebt, dat ik er uiteindelijk niet aan kan weerstaan."

De dag erop al ging ik naar de boekwinkel om het nieuwste boek van Susan Neiman, Morele helderheid. Goed en kwaad in de 21ste eeuw aan te schaffen. Het minste wat ik aan dat vriendelijke mailtje verplicht was: ook even het boek van Paul Verhoeven inzien. Lezing van hier en daar een stuk pakte me. Hét motief om het boek (4e druk) te kopen was: weer eens in contact komen met die wereld van mijn jeugd waarin Jezus en katholieke kerk zo'n belangrijke plaats innamen en met de tijd van mijn adolescentie waarin ik mij losworstelde uit al datgene wat ik van jongsafaan geacht werd te geloven en waartegen ik zwaar in verzet kwam. In ongeveer een jaar tijd nam ik geleidelijk aan achtereenvolgens afstand van kerk, geloof en god en werd ik door-en-door seculier en atheïst.

Ik begon er direct aan en Paul Verhoeven sleurde me met zijn onderzoek meteen zijn boek in. Wat een interesse! Wat een fanatieke deskundigheid!

Al die verhalen uit het Nieuwe Testament waren mij uiteraard door en door bekend. Maar hier werd met gebruikmaking van een schat aan modern-bijbelwetenschappelijke literatuur, met vooral een simpel uitgangspunt (wat onmogelijk kan, is niet gebeurd) zeer rationalistisch: wonderen bestaan niet en zijn alleen maar verzonnen verhaal), met een aan verslaafdheid grenzende interesse vele, vele jaren lezen en inwerken in een netwerk van bijbelexegeten, xe9n tenslotte maar niet het geringste: met de vakkundige verbeelding van de filmmaker… vanuit al die ingredixebnten werd door Paul Verhoeven een grandioze prestatie geleverd.

Hij tovert de lezer een Jezus van Nazaret voor die zich ontwikkelt, eerst tot een navolger of opvolger van de Johannes de Doper-beweging; dan via psychische crises waarin hij zich terugtrekkend in eenzaamheid (de bergen, de woestijn) zijn ervaringen, conflicten en teleurstellingen verwerkt, waarna hij de overtuiging krijgt dat het Koninkrijk Gods op aarde komt en dat hij daar een centrale rol in te spelen krijgt; vervolgens ontdekt deze Jezus over charismatische en exorcistische gaven te beschikken, waardoor hij almaar meer volgelingen en aanhangers krijgt die hem bevestigen in de koningsrol in dat komende Koninkrijk Gods. En nadat hij merkt dat dat Koninkrijk Gods niet (uit)komt, begrijpt hij dat God van hem verlangt dat hij zich aan de autoriteiten moet overgeven om zijn vriend Lazarus te redden. Als ook die gedachte niet uitkomt, omdat Lazarus dood is, ontwikkelt hij zich tot een revolutionair, iemand die zijn groep opdraagt wapenen aan te schaffen om zich te verdedigen tegen degenen die hem willen oppakken en executeren. Voor hoe zo’n ontwikkeling ongeveer geschiedt, baseert Verhoeven zich op Che Guevara en Osama Bin laden.

Knap is om te lezen hoe Verhoeven met allerlei zinnige argumenten (en hier en daar met zich te filmen scene voor te stellen) diverse deelverhalen van de evangelisten op andere plaatsen monteert of naar het rijk der fabelen verwijst of tot "christelijke overschilderingen" besluit (een term die hij van theoloog Schillebeeckx overneemt).

Met deconstructie en reconstructie van oude verhaalmontages over andere verhaallijnen in de evangelieverhalen construeert Paul Verhoeven zijn eigen nieuwe verhaal over een revolutionaire Jezusfiguur die het zonder enig wonderbaarlijk en bovennatuurlijk element doet. De natuur, de ontstaanspyschologie van een revolutionair is op zich al wonderbaarlijk genoeg.

Nee, ik heb er bepaald geen spijt van dat ik dit bevriende advies heb opgevolgd. Het heeft bij mij een beetje eraan bijgedragen om achteraf iets meer te begrijpen wat er mogelijk bij het ontstaan en de vestiging van het christendom aan theologisch-politiek knutselwerk en "christelijke overschildering" is geleverd.

Dagblad Trouw had op verschillende manieren aandacht voor dit boek:

 

De hoofdredacteur van Trouw over "het boek dat Verhoeven schreef over Jezus en waarin die van alle mythes en onmogelijkheden wordt ontdaan. Verhoeven houdt dan een revolutionair over die dacht het dat het koninkrijk Gods al begonnen was. Van bescheidenheid of nuance heeft Verhoeven geen last, maar hij wordt in theologische kringen nog serieus genomen ook.

Collega Emiel Hakkenes zit dat niet lekker. Je ziet in de loop van het gesprek de spanning tussen interviewer en gexefnterviewde groeien. Als Hakkenes vraagt of Verhoeven mensen wil afhelpen van hun geloof in de gangbare interpretatie van Jezusx92 levensverhaal, antwoordt de schrijver: x93Mensen mogen het boek zo wegleggen als het ze niet aanstaat. En als jij zo doorgaat, beginnen ze er niet eens aan.x94

Heerlijk leesvoer! [hier]

 

Ik schrijf op wat Jezus echt bewoog

Interview met Paul Verhoeven Oorspronkelijk wilde Paul Verhoevens uitgever op de omslag van het boek Jezus van Nazaret een afbeelding van Jezus met een kruis. "Dat wilde ik niet", zegt Verhoeven (1938). "Want mijn boek gaat over de mens Jezus, die bepaald geen doetje was. Daarom staat nu een ets van Rembrandt op de voorkant, van Jezus die de handelaren uit de tempel drijft." [hier]

 

Wiskundige Paul Verhoeven is een buitenbeen in Jesus Seminar (met 14 reacties)

 

Volgens Cees den Heyer, emeritus hoogleraar Nieuwe Testament en gespecialiseerd in het Jezus-onderzoek van de laatste anderhalve eeuw, is filmmaker Verhoeven geen beroepstheoloog, maar een amateur wil hij hem zeker niet noemen. x84Hij praat mee in het Jesus Seminar, een gerenommeerde club van nieuwtestamentici die uitgebreid debatteren over bijbelteksten en dan met gekleurde papiertjes peilen of er consensus is over de vraag of een passage over Jezus historisch is. Verhoeven heeft daar stemrecht, en dat krijg je niet zomaar.x94

Het grote prxe9 van Verhoevens boek is dat het leest als een roman. Den Heyer: x84Spannend, hier schrijft een filmer, je wilt zijn boek xfaitlezen.x94

De kracht zit x92m in de schets van Jezus x96 zoon van Maria die verkracht is (x92niet onwaarschijnlijkx92). Wat Den Heyer aanspreekt is de gedrevenheid die Verhoeven in x92zijnx92 Jezus legt. x84Volgens hem wordt Jezus een rebel tijdens zijn leven, hij radicaliseert en wil zelfs zijn leven geven voor het al aangebroken koninkrijk Gods.x94

Jezus-volgens-Verhoeven is meeslepend gedreven. [hier]

 

 

 

Paul Verhoeven in De Rode Hoed in Amsterdam [hier]

De kracht van de wonderverhalen zit volgens theoloog en Augustinus-kenner Paul van Tongeren in Trouw niet in het waarheidsgehaltex85 x93In het contrast tussen het niet-waar-zijn en het toch geloven in het verhaal, speelt zich vaak de religieuze beleving af.x94 Ook weer zox92n typisch moderne manier van theologiseren. Dat vertelde de pastoor er vroeger niet bij. Nogmaals Van Tongeren: x93Het geloof biedt mij de mogelijkheid om het absolute gelijk van de wetenschap te relativeren. Tegelijkertijd verlies ik mezelf ook niet in een x91absolute waarheidx92 van het geloof. Die twee kunnen for the time being goed naast elkaar bestaan.x94

Filosoof en ongelovige Renxe9 Gudde maakt het ook bont: x93Verhoeven wil uiteindelijk de godsdienst redden. Hij lijkt Jezusx91 autoriteit zonder wonderen aannemelijk te willen maken. Als hem dat lukt ga ik erin mee. Een redefundamentalist als ik moet iedere shortcut to enlightenment aangrijpen, zelfs als Hollywood het happy and levert.x94 [hier]

Reacties

Ik ben niet onder de indruk van dit boek. Ik heb het ook een keer besproken. Stoor je niet aan de felle toon (die is bedoeld om de mensen die het boek aanraadden te plagen) van mijn bespreking:

http://www.freethinker.nl/forum/viewtopic.php?f=31&t=7573

Meneer verhoeven u maar in mij musical spelen
Dan ben jij god en je maar ook een film van maken
Dat het verhaal van mij musical op tv komt
En ik heb 13 nummers er voor