Victor Delbos (1862 - 1916) Frans verbreider van kennis over Spinoza

Wanneer hoor je nu nog over Victor Delbos? Maar hij heeft over Spinoza geschreven en hoewel je tegenwoordig nauwelijks nog verwijzingen naar hem tegenkomt: er is een tijd geweest, waarin hij gezaghebbend over Spinoza was. Hij heeft zijn vriend Maurice Blondel zeer gestimuleerd om Spinoza te bestuderen. Delbos was een (uitdrukkelijk katholiek) filosoof en historicus van de filosofie. Van 1902 tot aan zijn overlijden was hij professor aan de Sorbonne en in 1912 werd hij lid van de Académie des Sciences Morales et Politiques. Zijn al genoemde vriend de katholieke filosoof Maurice Blondel verzorgde diverse posthume publicaties van hem. Behalve over Spinoza schreef hij ook over Nicolas Malebranche en Kant en de na-kantiaanse filosofie, die hij overigens niet zozeer als een verdere logische ontwikkelling zag alswel onderhevig aan toevallige psychologische en sociale factoren.

Volgens Lorenzo Vinciguerra 1) bood zijn Le problème moral dans la philosophie de Spinoza et dans l'histoire du Spinozisme (1893), de eerste synthese van de receptie en invloed van de Duitse Romantische filosofie op het Franse denken. En daarin ging het vooral over het Spinozisme dat van Leibniz tot Hegel, via Lessing, Herder, Goethe, Schiller, Novalis, Schleiermacher, en Schelling, uiteindelijk uitliep op een confrontatie tussen de moraal van Kant en de ethica van Spinoza. Hoe een katholiek met Spinoza uit de voeten kan, blijkt bijvoorbeeld eruit dat Delbos in dit werk de  Drieënheid equivalent acht aan de verhouding tussen de vele verschillende attributen en de ene substantie. 2)

De introductie en doorwerking van het Spinozisme in het Franse universitaire systeem had veel te danken aan de cursus over Spinoza die Delbos in de jaren 1912-1913 aan de Sorbonne gaf. Die colleges hebben hun neerslag gevonden in Le spinozisme: cours professé à la Sorbonne en 1912-1913 dat zeer geprezen werd om zijn helderheid en scherpzinnigheid van analyses van Spinoza's filosofische systeem. Het werd in 1916, het jaar van zijn overlijden, uitgegeven. In 1968 werd het heruitgegeven bij Vrin (zie titelblad, cf.)

 

VoorkantIn 2005 is het nog eens door Vrin heruitgegeven.

Het kwam door Victor Delbos dat de wijsbegeerte van Spinoza sinds die tijd in Frankrijk in redelijk hoog aanzien kwam te staan.

 

Er bestaat een Prix Victor Delbos [cf hier]

 

Werken  

Le problème moral dans la philosophie de Spinoza et dans l'histoire du spinozisme, Paris, F. Alcan, 1893 [cf Gallica.fr, cf Archive.org ]

La Philosophie pratique de Kant, 1905 Le spinozisme: cours professé à la Sorbonne en 1912-1913, 1916

La philosophie française, 1919

Étude de la philosophie de Malebranche, 1924

De Kant aux postkantiens, 1942

Artikelen over Spinoza

Victor Delbos (1908). La Notion de Substance Et la Notion de Dieu Dans la Philosophie de Spinoza. Revue de Métaphysique Et de Morale 16 (6):783 - 788.

Victor Delbos (1893). Le Problème Moral Dans la Philosophie de Spinoza. Revue de Métaphysique Et de Morale 1 (2):126 - 139.

Bibliografie
Berthe Verhaeghe stelde de Bibliographie de Victor Delbos (1862-1916) samen, welke verscheen in: Revue néo-scolastique de philosophie, Année 1933, Volume 35 Numéro 40 pp. 555-564 [cf. Persée & pdf]

 

Over Victor Delbos
Blondel (Maurice), Un interprète de Spinoza. Victor Delbos. 1862—1916. In: Chronicon Spinozana, I (1921), p. 290 – [een eerbetoon ter herinnering aan zijn vriend - books.google]

A. Matheron, Les Deux Spinoza de Victor Delbos, in "Spinoza au XIXème siècle", Paris, 2008 [cf books.google]  

 

________________

1) Lorenzo Vinciguerra: SPINOZA IN FRENCH PHILOSOPHY TODAY. In: Philosophy Today / Winter 2009 [pdf]

2) Ashley Underwood Vaught, The Specter of Spinoza in Schelling's "Freiheitsschrift". ProQuest, 2008 – voetnoot 29 PAG 85 [books.google]