Uriel Birnbaum (1894 - 1956) - dichtte 'Rembrandt und Spinoza'

Met dank aan bezoeker van dit weblog Kees van Hage, kan ik hier weer een Spinoza-gedicht brengen: het gedicht ‘Rembrandt und Spinoza’ van Uriel Birnbaum.

Deze Oostenrijkse (Weense) dichter en beeldend kunstenaar begon al vroeg als autodidact. In 1911 verhuisde de familie naar Berlijn, waar Uriel deelnam aan de Berliner Sezession. In 1913 wendde hij zich naar het traditionele jodendom. Tot 1914 bleef hij in Berlijn waar de zeer religieuze Uriel zich veel bezighield met bijbelse geschiedenissen, waarover hij diverse litho’s en schilderijen vervaardigde. Hij bleef gedurende de Eerste Wereldoorlog grafisch en literair werk produceren, zelfs toen hij, vechtend in het Oostenrijkse leger, gewond raakte. Hij keerde zich tegen materialistische en modernistische opvattingen, schreef proza en poëzie en vervaardigde een groot aantal grafische albums, waarin symboliek en thema's als geloof, oorlog en architectuur een belangrijke rol spelen. Na de inval van Nazi-Duitsland in Oostenrijk vluchtte hij naar Nederland. Door onder te duiken overleefde Birnbaum en zijn gezin de oorlog.

Hij illustreerde tal van boeken, waaronder werk van Edgar Allan Poe, Lewis Carroll's Alice's Adventures in Wonderland en zijn eigen Weltuntergang (1921).

Hij schreef niet minder dan 6000 gedichten, waarvan een over Spinoza. Ik vind het – met Kees van Hage – niet een echt goed gedicht, maar het hoort zeker thuis in de verzameling ´Corpus Poeticum Spinozanum´. Als beeldend kunstenaar was hij wellicht interessanter en vernieuwender.

Rembrandt und Spinoza

Prunkvoll gekleidet, erdenfest und breit,
Ging Rembrandt mit dem Freunde längs der Grachten.
Spinoza, zart im schwarzen Doktorkleid,
Mit sanften Lippen, welche niemals lachten,
Von Lernen, Denken, Schreiben längst erbleicht -
Doch immer lächelnd, ohne zu verachten,
Sprach er von seinem Gott, so weltenweit,
Wohl mit den heissen Worten des Erwachten,
Doch voll beruhigter Gemessenheit.

Und Rembrandt, lauschend, was der Freund erkläre,
Sah sein gemess'nes Wesen und empfand
In diesem mass das Menschenmass der Lehre -
Als schritte nur durch Bäche, klar, doch seicht,
Der Sprechende - und nicht durch tiefe Meere.
Doch ging er mit - schritt durch ein Nebelland,
Als ob sein Denken blind geworden wäre.

So kam er heim. So trat er vor das Bild,
Auf dem umarmt sein junges Weib er hielt;
Die Farben funkelten, zu Glanz erweicht -
Dass selbst im tiefsten Schatten, nie gestillt,
Ein Licht noch glomm, wie es aus Wolken quillt.

Fast traurig dachte Rembrandt da der schiefen
Gedanken seines Freundes, die so leicht
Hintänzeln wollten über Gottes Tiefen -

Die er sogar mit Farben nicht erreicht!

 

[Uriel Birnbaum: Eine Auswahl. Gedichte. Erasmus Buchhandlung Amsterdam. 1957. pag. 761]

   Das Buch Jona, [auf dem Stein gezeichnet von Uriel Birnbaum und geschrieben von Julius Zimpel]. by Center for Jewish History, NYC.

Das Buch Jona, [auf dem Stein gezeichnet von Uriel Birnbaum und geschrieben von Julius Zimpel] - van Flicr.com

Bronnen

Foto van kunstenaar Uriël Birnbaum met zijn echtgenote Rosa en Otto von Habsburg  (staand) -  van JHM

Info over Uriel Birnbaum bij JHM

wiki