Geen Spinoza-buste in de Tweede Kamer


Beeldengalerij in de Statenpassage, samengesteld door Henk van Os en Rudi Fuchs. De achttien marmeren bustes van beroemde schrijvers, dichters, staatslieden, wetenschappers en industriëlen staan in een halve cirkel rond het beeld van Icarus. [Deze afbeelding mede met het oog op de correspondentie]

 

Naar aanleiding van het blog over SP-Kamerlid Ronald van Raak, die ooit een poging deed een beeld van Spinoza in de Tweede Kamer te krijgen, hoopte ik dat mogelijk het aanstaande vertrek van Kamervoorzitter Gerdi Verbeet een goede gelegenheid was om het nog eens te proberen. Ik kreeg nul op het rekest.
Zie hier mijn brief aan haar en het antwoord:

Geachte mevrouw Verbeet,

Sinds begin van deze maand is bekend dat u niet meer zult terugkeren in de Tweede Kamer. Na de verkiezingen zal er dus afscheid van u genomen gaan worden.

Misschien ben ik te laat met het voorleggen van mijn voorstel, maar als u nog gevraagd wordt om een cadeau-idee (en het gaat dan uiteraard niet om het portret dat nog van u geschilderd zal worden voor de voorzittersgalerij) en u hebt nog niet duidelijk al uw ideeën geuit, dan is het volgende misschien iets om te vragen.

Ik weet niet of u iets met Spinoza hebt, maar de titel van uw boek, "Vertrouwen is goed maar begrijpen is beter", doet mij zeer Spinozistisch aan. Veel geciteerd is bijvoorbeeld Spinoza’s uitspraak: 'Ik heb er altijd met zorg naar gestreefd de menselijke handelingen niet te bespotten, niet te betreuren noch te verachten, maar te begrijpen.' ['Sedulo curavi humanas actiones non ridere, non lugere neque detestari, sed intelligere.' Tractatus Politicus, Caput I, § 4]. Maar zijn hele Ethica is in feite één pleidooi voor begrijpen van mens en wereld. 

Wellicht schreef u de toespraak bij het diner van het Rathenau Instituut op 7 februari 2012 niet zelf (ik weet dat dikwijls anderen de tekst schrijven) maar stond u wel achter deze uitspraak daarin: “Zeker in Nederland, het land waar Spinoza zijn tractaat schreef over de vrijheid van wetenschapsbeoefening zonder invloed van kerk of politiek. Dat is de traditie waarin wij staan. Er mag altijd discussie zijn over de grenzen van wetenschappelijk onderzoek – maar de basis is: onderzoek is vrij.”

Sinds het gereedkomen van de verbouwingen van de Raad van State zijn teksten van Spinoza op de gebouwen van die Raad aangebracht. Nu lijkt mij dat de Tweede Kamer niet kan achterblijven en Spinoza, als belangrijk politieke denker en bijdrager aan het denken over democratie en libertas philosophandi, een plaats te geven in het Huis van de democratie. Hij komt niet voor in de beeldengalerij van de achttien marmeren bustes. Maar wordt het geen tijd dat in de Tweede Kamer een borstbeeld van Spinoza wordt geplaatst. [O, er zal verzet komen van christelijke huize, zoals bij de introductie van de Canon van de Nederlandse geschiedenis, maar daar zult u zich niets van aantrekken.] Nu kunt u nu nog enige invloed daarop uitoefenen. Ik hoop dat ik u op een zinnig idee bracht.

Met vriendelijke groet,
Stan Verdult

                    Daarop ontving ik vandaag deze e-mail:

Geachte heer Verdult,

Op verzoek van de Kamervoorzitter reageer ik op uw brief met uw wens om een buste van de grote Spinoza in de Tweede Kamer te plaatsen.

Inwilliging ervan verdraagt zich helaas niet met de sinds jaar en dag bestendige beleidslijn dat er in de Tweede Kamer geen andere bustes, standbeelden e.d. worden geplaatst dan van gerenommeerde Nederlandse politici en eventueel van Nederlandse staatshoofden. De buste, koppen en standbeelden van politici staan er overigens op voorspraak en vaak op kosten van de politieke beweging waaruit zij voortkwamen.

Een uitzondering op deze regel is de beeldengalerij in de Statenpassage. Dat is een nogal willekeurig bij elkaar gebrachte  groep van beelden, die allemaal bruiklenen zijn van musea. Wat er beschikbaar was en in verhouding enigszins bij elkaar paste is daar (tijdelijk) geplaatst. Het lijkt me op zich geen bezwaar om hieraan, al dan niet ter vervanging, een buste van Spinoza toe te voegen, maar dan zou een dergelijk bruikleen ook beschikbaar moeten zijn.

Het spijt me u niet andere te kunnen berichten.

Met vriendelijke groet,

pm