Philosophia Spinozae Perennis

Uitgeverij Van Gorcum te Assen gaf een reeks uit onder de titel:
Philosophia Spinozae Perennis: Spinoza´s Philosophy and its Relevance

Een fraaie titel, waarmee men  claimt dat het denken van Spinoza tot de ‘eeuwige filosofie’ behoort: inzichten biedt voor alle tijden onafhankelijk van welke cultuur of stroming ook - waarheden over de wereld (de natuur, de realiteit), de mens en zijn bewustzijn die voor ons, in welke tijd we ook leven, van waarde zijn. Leibniz gebruikte de term die echter wijd en zijd bekend werd door het boek van Aldous Huxley The Perennial Philosophy uit 1954. 

De reeks stond aanvankelijk onder redactie van prof. Dr H.G. Hubbeling. Inmiddels zitten, zo zag ik hier en daar op internet, in ieder geval prof Herman de Dijn en prof Piet Steenbakkers in de redactie van de reeks. Op dit moment ben ik bezig met het boek over Brunner, het derde in deze reeks. Daarbij wilde ik eens nagaan welke boeken verder in deze reeks zijn uitgegeven. Het valt nog niet mee om daar achter te komen. Ik neem aan dat in het laatste boek de hele reeks vermeld is, maar op internet is die nergens te vinden. De uitgever heeft het overzicht niet op z’n website staan. Als het mij lukt om van overal op het de wereldwijde web deze reeks te reconstrueren, dan wordt dit blog de enige plek op internet waar deze dan in z’n geheel staat. (Er is één bibliotheek die vijf delen vermeldt en zelfs vermeldt één bibliotheek zeven delen; maar nr 6 zit er niet tussen)

Het is aardig gelukt om langs allerlei omwegen de reeks te reconstrueren. Alleen deel 6 heb ik nergens kunnen opdiepen. Als dat wel bestaat, volgt de titel daarvan later. Een aantal dingen vielen  me op: een enkel boek wordt 1x (of niet) vermeld, een ander zeer vaak. Nr 5 in de reeks (over Spinoza's politieke theorie) bijvoorbeeld liet zich zeer vaak signaleren. Tenslotte viel me op hoeveel hits er uit Japan en China te signaleren zijn - van boekhandels, maar ook vanuit bibliografieën. Spinoza wordt ook daar blijkbaar goed bestudeerd.

Uitgever en redactie van de reeks doen het overigens zeer kalmpjes aan. Maar ja, wie de eeuwigheid op 't oog heeft...

Philosophia Spinozae perennis: Spinoza's philosophy and its relevance / ed. by H.G. Hubbeling, uitgever Assen [etc.]:  Van Gorcum, jaar van uitgave 1976 [van hier]
Is deze eerste publicatie nog zonder reeks-nummer wellicht de aankondiging van de reeks en verantwoording van de opzet?

 

[1]

James B. Wilbur, Ed., Spinoza's metaphysics. Essays in critical appreciation. Van Gorcum, Assen/A'd, 1976 (Philosophia Spinozae Perennis 1) [ing., met Selected Bibliography en Index, VII + 163 pp.] [van hier en hier]

[2]

HENRARD, Roger. Wijsheidsgestalten in dichterwoord. Onderzoek naar de invloed van Spinoza op de Nederlandse literatuur. Van Gorcum, Assen/A'd, 1977 [Philosophia Spinozae Perennis 2]. ix,349p. Linnen. [van hier en hier]

[3]

Bernard, Prof. Dr. Walter: De filosofie van Spinoza en Constantin Brunner. Vert. Evert Bekius [Woord vooraf door prof. dr. H.G. Hubbeling]; Van Gorcum, Assen/A'd, 1977 (Philosophia Spinozae Perennis 3) [ing., met Index van onderwerpen, Bibliografie van de in het bijzonder geraadpleegde werken en Naamregister, XV + 183 pp.] [van hier]

[4]

Wetlesen, Jon (1940-). The sage and the way: Spinoza's ethics of freedom; uitgever Assen, Van Gorcum,  1979;  reeks Philosophia Spinozae perennis no 4, Met lit. opg. (p.429-434), index; omvang XVI, 459 p [van hier]

[5]

Den Uyl, Douglas J., (1950- ), Power, state, and freedom: an interpretation of Spinoza's political philosophy. Assen, The Netherlands: Van Gorcum, 1983, Philosophia Spinozae perennis ; 5 [van hier] of

UYL, DOUGLAS J. DEN. - Power, state and freedom. An interpretation of Spinoza's political philosophy (Philosophia Spinozae Perennis). ISBN 9023219724. Assen, Van Gorcum, 1983. 172 pp. [van  hier en hier en hier en waar ik stop, dit boek kom je zeer veel tegen]

[6]

Constantin Brunner - Het fiktieve denken. Inl., samenst. en vert. door E. Bekius, Assen, Van Gorcum, 1984 [nummer 6 van de serie Philosophia spinozae perennis]

[7] [Ook het volgende boek is kennelijk lastig te rubriceren]

Popkin, Richard; Signer, Michael Alan (Hrsg.): The Hebrew Translation of Margaret Fell's "A Loving Salutation to the Seed of Abraham among the Jews, wherever They are Scattered up and down upon the Face of Earth". Spinoza's earliest publication? Assen 1987 (Philosophia Spinozae Perennis, VII) [van hier]

Signer, Michael Alan (Ed.): Spinozas earliest publication?: the Hebrew translation of Margaret Fells A loving salutation to the seed of Abraham among the Jews, wherever they are scatterd up and down upon the face of the earth / edited with an introduction and prefatory material by Richard H. Popkin and Michael A. Signer . - Assen; Wolfeboro: van Gorcum, 1987. - 106 p.; 25 cm. - (Philosophia Spinozae perennis; 7) [van hier] [zie ook hier en hier]

[8]

Zweerman, Theo. L'introduction à la philosophie selon Spinoza. Une analyse structurelle de l'Introduction du Traité de la Réforme de l'Entendement suivie d'un commentaire de ce texte (Philosophia Spinozae perennis 8), Leuven 1993 [van hier]

Dit boek is later vertaald en bewerkt uitgegeven als
Zweerman,Th. Spinoza’s Inleiding tot de filosofie. Ethiek als verhuiskunde. Met medewerking van redacteur Paul Juffermans, Boom, Amsterdam, 2006, ISBN: 9789085061489, 285 blz.
[zie hier mijn bespreking: Zweermans secure inleiding tot Spinoza]

[9]

Steenbakkers, P. Spinoza's Ethica from manuscript to print. Studies on text, form and related topics. Philosophia Spinozae Perennis: Spinoza´s Philosophy and its Relevance, vol.9. Van Gorcum, Assen, 1994 [van hier]

[10]

Levy L. L'Automate spirituel La subjectivé moderne d'après l'Ethique de Spinoza, Assen, Van Gorcum, 2000. Series: Philosophia Spinozae Perennis: Spinoza’s Philosophy and its Relevance, 10 [van hier]

Van deze laatste hier meteen ook een bespreking [van hier]:
"Er is vandaag opnieuw heel wat belangstelling voor de opvattingen van de 17de-eeuwse filosoof Spinoza (1632-1677). Zo wordt o.m. onder leiding van de Leuvense filosoof H. de Dijn de interessante reeks Philosophia Spinozae Perennis: Spinoza’s Philosophy and its Relevance uitgegeven. Daarin verscheen zopas de studie van Lia Levy die zich centreert rond de betekenis van de metafoor ‘geestelijke automaat’ die in het werk van Spinoza een belangrijke plaats heeft. Levy wil vooral nagaan in hoever de betekenis van deze metafoor ook in zijn geschrift Ethica, dat kort na zijn dood werd gepubliceerd, wordt uitgewerkt. Moet deze term begrepen worden als een totale verwerping van het begrip van de subjectiviteit, zoals dat bij Descartes aan bod kwam en moet het ego dan gedacht worden als een automaat? Terwijl in sommige werken van Spinoza de menselijke geest gezien wordt als een passieve toeschouwer van zijn ideeën die in hem worden neergelegd (bv. in zijn Korte Verhandling, van God, de Mensch en deszelfs Welstand), wordt in de Ethica de ‘automaat’ niet ontdaan van elke geest. Al blijft Spinoza trouw aan zijn opvatting van de autonomie der ideeën, toch wordt de menselijke geest niet herleid tot een pure mechaniek die alleen maar weergeeft wat van buitenaf ontvangen wordt. Het adjectief ‘geestelijk’ wijst er op dat de mens over de capaciteit beschikt om zelf te denken en naar zichzelf te verwijzen als subject. Zijn zelfbewustzijn is een constitutief element in het denken op voorwaarde dat het niet wordt gezien als een substantie op zich, zoals Descartes dat deed. Ons zelfbewustzijn kan immers niet de oorzaak van zichzelf zijn (causa sui). Ons zelfbewustzijn is slechts de singuliere en dus ook eindige uitdrukking van de ene en eeuwige substantie. Hier liggen uiteraard belangrijke lijnen naar de pantheïstische opvatting van Spinoza. Onze geest is deel van de grote substantie, God of natuur. Het denkende subject is niet uitsluitend en totaal onderworpen aan de tijd, het draagt in zich sporen van de eeuwigheid. Anders dan bij Descartes is voor Spinoza God niet langer de extrinsieke oorzaak van ons denken, maar de immanente kracht die ons doet denken. De menselijke geest kan dus niet op zichzelf begrepen worden, maar slechts als relationeel. De geestelijke automaat kan slechts bestaan in de intersubjectiviteit, zowel met de natuur (God) als met de andere wezens. En dat is wellicht Spinoza’s meest originele kritiek op Descartes.
Met haar lezing van Spinoza's Ethica, die aan de basis lag van haar proefschrift aan de Sorbonne,  levert Lia Levy een belangrijke bijdrage aan het wetenschappelijk analytisch onderzoek van de rationalistische theorieën uit de zeventiende eeuw. Spinozakenners hebben aan dit werk ongetwijfeld een interessante kluif. Het boek voorziet ook in een zeer ruime bibliografie en heeft goede en aparte indexen voor eigennamen, begrippen en geciteerde passages.