Breviarium Spinozanum: Het concept hond blaft niet

Al vaker heb ik blogs gewijd aan het fenomeen dat je op internet regelmatig een zgn. quote tegenkomt die ten onrechte aan Spinoza wordt toegeschreven. Meestal kun je niet meer nagaan wie die ‘ontdekking’ deed, d.w.z. wie die toeschrijving verzon.

Nu liep ik vandaag tegen zo’n uitspraak aan, waarbij wél te traceren is wie hem verzon. Het betreft de uitspraak:

"The concept of the dog doesn't bark" – Spinoza

De uitspraak trof ik aan op het blog unemployednegativity.com, waarvan ik al eerder ontdekte dat het om het interessante blog ging van Jason Read van de University of Southern Maine - een filosoof met Spinoza als favoriete filosoof! Aan het eind van dit blog zal ik verwijzen naar een boek van hem dat volgende maand bij Brill verschijnt (weer vreselijk te duur dus).

      

Jason Read’s hond Bento (!) bezig met Ariel Suhamy, La Communication du bien chez Spinoza [lees: du chien chez Spinoza]

Het betreft ook hier weer geen écht citaat van Spinoza. Maar het grappige is in dit geval dat het helemaal in de geest is van Spinoza en dus heel goed een uitspraak van hem had kúnnen zijn. Het geeft haarscherp het verschil aan tussen, de modi der verschillende attributen, lichaam en idee van een lichaam, waarop Spinoza op zoveel plaatsen hamert. Hamert zowel op het attributieve verschil van idea en ideatum, als de overeenkomst van de ordo et connexio.

Ik verwijs naar het Scholium bij 2/7 waar Spinoza schrijft: Ex. gr. circulus in natura existens et idea circuli existentis, quae etiam in Deo est, una eademque est res, quae per diversa attributa explicatur; et ideo sive naturam sub attributo Extensionis, sive sub attributo Cogitationis, sive sub alio quocunque concipiamus, unum eundemque ordinem sive unam eandemque causarum connexionem, hoc est, easdem res invicem sequi reperiemus. etc.

Het citaat is duidelijk gemunt naar hetgeen Spinoza in de TIE schrijft over de cirkel en de idee van de cirkel. Het idee van de cirkel is niet iets met een omtrek en een middelpunt! [Idea vera (habemus enim ideam veram) est diversum quid a suo ideato: Nam aliud est circulus, aliud idea circuli. Idea enim circuli non est aliquid, habens peripheriam et centrum uti circulus, nec idea corporis est ipsum corpus: et cum sit quid diversum a suo ideato, erit etiam per se aliquid intelligibile; hoc est, idea, quoad suam essentiam formalem, potest esse objectum alterius essentiae objectivae, et rursus haec altera essentia objectiva erit etiam in se spectata quid reale et intelligibile, et sic indefinite. TIE III/33]

In deze zelfde geest had Spinoza kúnnen schrijven: Idea canis non latrat of, wat naar betekenis (niet naar referentie) hetzelfde is

conceptus canis non latrat

Maar dat vind je dus nergens bij hem.

De uitspraak is gemunt door dr. Paul Majkut, hoogleraar aan de Letterenafdeling van de National University in La Jolla, California,  die voor de conferentie "Phenomenology and the Web" [the 2nd Annual Phenomenology and Media Conference, February 25-26, 2000], het paper inbracht:  "The Concept of the Dog Doesn't Bark: A Materialist Phenomenology of Film Noir" [cf.]. De tekst werd gepubliceerd in Glimpse, Vol. 1, No. 1 (1999), 61.

De uitspraak komt terug in zijn inleiding op:
Jarmo Valkola, Thoughts on images: a philosophical evaluation. With an Introduction by Paul Majkut. Zeta Books, 2012 –
books.google

Zo beweert hij: “We all know Spinoza's remark that the concept of the dog doesn't bark (p. 242, 302) in zijn Paul Majkut, Smallest Mimes. Defaced Representation and Media Epistemology. Zeta Books, 2014 – books.google, waarin hij in een voetnoot op p. 177 overigens bekent: “I was not and still am not familiar with Spinoza, as convincing as I find him, in more than a passing way.”  

Toch vind ik dat hij met dit pseudo-citaat Spinoza prima heeft weergegeven. Reden waarom ik dit opneem in de rubriek Breviarium Spinozanum. Dit is volkomen treffend Spinoza, zoals hij het bedoeld heeft.

Ook het beeld van de hond [imago canis] of het sterrenbeeld (canis, signum coeleste) blaft niet, want is niet hetzelfde als de canis, animal latrans. [Ethica, 1/17s]  

 

______________

In oktober zal bij Brill verschijnen:

Jason Read, The Politics of Transindividuality. Brill, 2015  [€126,00]

Meer over dit boek op het blog van Jason Read, waarop o.a. het eerste hoofdstuk verscheen: "Transindividuality as Critique: Spinoza, Hegel, and Marx" [cf.] Ik verwees er al in een eerder blog naar.