Nou, en óf Spinoza in "De Gouden Eeuw" voorkomt! Zie eens hoe!

Het boek dat de ntr-vpro-tv-serie De Gouden eeuw, die volgende week op dinsdag 11 december van start gaat, begeleidt, is inmiddels verschenen:

 

Hans Goedkoop & Kees Zandvliet, De Gouden Eeuw. De Republiek, Amsterdam en de wereld. Walburg Pers (Uitgave in samenwerking met NTR en Amsterdam Historisch Museum), dec. 2012, 192 pagina's – ISBN 9789057308802, € 29,95

Daarover ontving ik vanmiddag een e-mail van Rindert Jagersma die ik hieronder in z'n geheel kan overnemen (waarvoor mijn dank). Het geeft een duidelijk beeld van hoe we Spinoza in dat boek aantreffen. Meteen heb ik ook weer iets over onze tijd geleerd. Ik zag hem al, zoals ikzelf soms doe, enige passages ter plekke noteren. Maar nee, zo liet hij me in een tweede mail weten, toen hij toestemming gaf dat ik zijn naam mocht vermelden, hij had met zijn telefoontje wat opnames van de in aanmerking komende pagina's gemaakt, om vervolgens thuis de citaten over te nemen. Zo doet men dat dat dus tegenwoordig (ik heb zo'n telefoontje niet, dus hoor er niet helemaal mee bij...).

Hierna dan de tekst van bezoeker van dit blog, Rindert Jagersma:

Vanmiddag zag ik in boekhandel Scheltema in Amsterdam het boek behorende bij de TV serie ‘De Gouden Eeuw’. Ik heb het boek gelijk opgepakt om te kijken wat er in stond over Spinoza.
Onlangs stond er nog op uw blog (op basis van de reactie van Kees Zandvliet) over het boek: “Inmiddels is duidelijk geworden uit reacties van Kees Zandvliet, die als auteur van het de serie begeleidende boek en misschien wel in meer functies, bij het project betrokken is dat Spinoza in het boek voorkomt.”

En Spinoza komt in het boek voor! En hoe! Op wel vijf pagina’s! (Aldus het register.)

Hieronder de teksten waar Spinoza in voorkomt. Ik hoop dat u er wat aan heeft.

1.
De eerste keer in relatie met Coornhert en geniën in isolement:
“Net als zijn tijdgenoten Jan Luyken, schrijver en graveur, en Baruch Spinoza, filosoof en lenzenslijper, ontbeerde hij niet alleen het slijk der aarde, maar nam hij er welbewust afstand van.”

2.
Verderop:
“Bovendien zijn zwarte slaven nu eenmaal anders dan blanke Europeanen, daar zijn vooruitstrevende denkers als Baruch de Spinoza* en de Franse verlichtingsfilosoof Charles de Montesquieu het over eens. Spinoza gaat uit van de rationele mens, maar sluit daar vrouwen en zwarte slaven van uit. En wie zorgt er anders voor dat Europeanen voor een concurrerende prijs van suiker kunnen genieten?”
*(Baruch de Spinoza. Terwijl hij eerder Baruch Spinoza werd genoemd.)

3.
(Bij het hoofdstuk over wetenschap, lenzenslijpers microscopen en telescopen)
Na een alinea over Descartes:
“Baruch de Spinoza volgt hem na. Zijn werk als lenzenslijper ziet er drieënhalve eeuw na zijn baanbrekende filosofische werk wellicht uit als een bijbaantje, maar dat doet het te kort. Ook Christian Huygens, een van de grootste wetenschappelijke genieën van die tijd (...) slijpt lenzen.
Daarna nog wat over Huygens en vervolgens over Van Leeuwenhoek. 4.
Dan opeens een paginagroot portret van Spinoza. Mooi, maar zinloos zonder begeleidende tekst.
Met als bijschrift: “Anoniem, Baruch de Spinoza, omstreeks 1665.”
(Foutieve) datering dus op basis van Altkirch.

5.
Als bijschrift van een titelpagina van een zeventiende eeuwse Koranvertaling:
“(...) Jan Hendrik Glazenmaker vertaalt zowel de Koran als de boeken van Spinoza in het Nederlands.”

Jammer, veel te weinig Spinoza. En opvallend veel aandacht voor zijn werk als lenzenslijper.
Er doorheen bladerend in de winkel zag het boek er verder overigens mooi verzorgd en rijkelijk geïllustreerd uit. Wel duidelijk gericht op een breed publiek.

Veel succes nog met uw blog. Ik bekijk hem dagelijks met veel plezier en interesse!

Met vriendelijke groet,

Rindert Jagersma

 

Reacties

Over de moderne tijd en diens middelen gesproken: De Spinoza uit deze serie De Gouden Eeuw is zeer actief op zijn eigen Facebookpagina als Benedictus Spinoza. Dit noteerde hij gisteren nog over pakjesavond:
"Het is een kinderfeestje, dus ik zal me er niet al te veel over opwinden, maar het blijft ten diepste natuurlijk gewoon volksverlakkerij. De jeugd wijsmaken dat Sinterklaas bestaat is slechts de opmaat naar religieuze dwingelandij. Mijn advies: laat je niet gek maken. Hecht niet te veel geloof aan goden en heiligen – ongeacht of ze nu in de hemel of in Myra zetelen – en trek je eigen plan."
Ook geeft hij commentaar op boeken, artikelen en theater, hij chat met mensen. Heel leuk voor een Spinozafan als ik, en bevreemdend tegelijk. Als reclame voor de serie werkt het goed.
Volgens mij hoef je geen eigen FB pagina te hebben om het op te zoeken.