Wonderen bestaan toch: hoogleraar preventieve geneeskunde heeft God 'zien optreden'

Onno van Schayk is hoogleraar preventieve geneeskunde aan Maastricht University. Daarnaast is hij directeur van een onderzoeksinstituut dat tot de internationale top behoort en als excellent is beoordeeld. Van Schayk is verantwoordelijk voor 12 vakgroepen en zo'n 120 lopende onderzoeksprojecten. Regelmatig is hij in de media in verband met zijn onderzoek naar astma en dat naar de gevolgen van roken.

In opdracht van ForumC en de EO werd in de reeks 'Zin in wetenschap' een video gemaakt die 6 febr. op YouTube en de website geloofenwetenschap.nl werd gebracht. Daarin belijdt hij zijn geloof in Gods schepping en vooral: zijn geloof in wonderen. Hij heeft op onverklaarbare wijze na gebed een been spontaan zien aangroeien.

Het Maastrichtse universiteitsblad Observant kwam hierachter en vervolgens ontstond er beroering onder een deel van zijn collega's. Zie het artikel daarover vandaag in Trouw dat hem citeert: "Ja, ik denk dat het kan, omdat ik denk dat God niet afhankelijk is van het natuurlijke. Wel denk ik dat je daar voorzichtig mee moet zijn (...) en echt moet kijken of het onomstotelijk klopt. In dit geval was het ook onomstotelijk naar mijn idee."

Deze getuigenis over een godswonder door de hoogleraar preventieve geneeskunde en de beroering erover is voor de Universiteit Maastricht aanleiding om op 25 maart samen met universiteitskrant Observant een debat te organiseren over de relatie tussen geloof en wetenschap. Van Schayck zou bereid zijn daaraan deel te nemen.

Het is onvoorstelbaar dat in 2013 zo'n geloof nog mogelijk is. Aan zo’n gelovige wetenschapper lijkt Spinoza’s Tractatus theologico-politicus niet besteed te zijn - uiteindelijk niet, maar Van Schayck gelooft al niet meer dat de Bijbel een wetenschappelijk boek is. Die winst is gemaakt. Nu de rest nog... Maar of zo'n debat zin zal hebben en zal doen inzien dat wonderen niet kunnen bestaan? Spinoza zou er, gezien zijn ervaringen met Willem van Blijenberg, wel niet aan deelnemen, denk ik.  

Aanvulling 6 maart 2013

In Trouw van 5 maart 2013 een opiniestukje van Cors Visser en Chris Kruse, directeur ForumC (centrum voor geloof, wetenschap en samenleving); bijzonder hoogleraar geneesmiddelenonderzoek: Wetenschap en geloof gaan samen. Daaruit een deel:

"Geloof en wetenschap kunnen prima samengaan. Dat blijkt niet alleen uit de geschiedenis waarin tal van grote wetenschappers ongeneeslijk religieus waren en uit de tienduizenden gelovige wetenschappers die momenteel op deze wereld actief zijn. Belangrijker is het feit dat wetenschap haar begrenzingen heeft. Ondanks het feit dat de wetenschap ons veel leert over hoe het leven en de werkelijkheid in elkaar zit, kent wetenschappelijke kennis beperkingen. En die beperking ligt vooral bij de 'waarom' vraag.

De wetenschap vertelt veel over het 'wat' en regelmatig over het 'hoe'. Zo kan de wetenschap vertellen wat een bepaalde ziekte inhoudt en hoe die ziekte ontstaat. Maar de wetenschap vertelt niet 'waarom' iemand die ziekte heeft. Het waarom is niet wetenschappelijk te achterhalen. Wie dat wel beweert, maakt van de wetenschap een orakel van Delphi. Stel een vraag en er komt altijd wel een antwoord uit, ook op levensbeschouwelijke vragen.

Dat wetenschap de enige manier zou zijn om kennis over het wat, hoe én waarom te geven, is geen wetenschappelijke uitspraak, maar een levensbeschouwelijke. En ja, dat gaat botsen met een religieuze overtuiging. Maar dat is geen botsing tussen geloof en wetenschap, maar een botsing tussen levensovertuigingen."

Ze maken niet duidelijk wat volgens hen 'kennis' is. Iets wat Spinoza wel uitdrukkelijk doet. Hij maakt een onderscheid tussen echt weten = waarheid, wetenschappelijke 'kennis' en geloof resp. overtuiging. Het maakt een debat diffuus als je dat onderscheid niet maakt en in alle gevallen van 'kennis' blijft spreken. Een wetenschappelijke verklaring betreft kennis; een geloofs'verklaring' betreft duiding, zingeving. In beide gevallen van 'kennis' en 'verklaren' blijven spreken maakt de kwestie niet dudielijker.

Reacties

Van Schayck heeft heden in een verklaring aan medewerkers gemeld dat hij stopt als directeur van onderzoeksinstituut Caphri 'vanwege de media-aandacht de afgelopen tijd' rond zijn persoon'. Hij hoopt zo te voorkomen dat het instituut schade lijdt, al zouden 'persoonlijke overwegingen' ook een rol spelen. Hij blijft overigens aan als hoogleraar preventieve geneeskund aan de Universiteit Maastricht. Zo blijkt maar weer hoe voorzichtig je in de huidige tijd moet zijn met - naïef - te zeggen dat je in wonderen gelooft. Er is sinds Spinoza's tijd en mede dóór hem, wel iets veranderd in de samenleving.

Het is onmogelijk om de mens te ontdoen van z'n 'relgieuze nood' aangezien die causaal verbonden is met het 'mens' zijn. Het is wel noodzakelijk om te eisen dat zij die een intellectuele verantwoordelijkheid dragen - en ik reken dhr. van Schayck daar toe - zich vooraf verdiepen in wat ze als 'flou artistique' verspreiden onder hun intellectueel gewicht. De onmacht van de wetenschap om alles te kunnen verklaren houdt nooit en nergens de logische consequentie in dat er een goddelijk wezen of iets dergelijks zou moeten bestaan. Deze is altijd eerst en vooral enkel maar een menselijke verbeelding. Daarmee klaarkomen is wat we het menselijk tekort zouden kunnen noemen en misschien moet dhr. Van Schayck nog een beetje reflecteren over die menselijke beperktheid en de 'zegen' die zij zelfs kan inhouden... Spinoza kan hierbij inderdaad een goede hulp zijn.

Hier zie ik het verschil weer tussen Nederland en Canada. Als individueel mag je hier geloven wat je wil maar als je een autoriteit bent zoals van Schalk dus is is dat hier niet toegestaan. Zijn kerkelijke roeping heeft hij misschien mis gelopen. De verwarring is natuurlijk rampant in Nederland want je mag ook geregeerd worden door een Katholieke of Christelijk-democratische partij,etc. Scholing onder een naam van een geloof, betaald bij de overheid, is ook vreemd en is zelfs hier nog niet opgelost.