Kan het lichaam gelukkig zijn?

Van 9 januari t/m 8 februari 2015 is weer de Maand van de Spiritualiteit.

“Het thema van De Maand van de Spiritualiteit 2015 is Het gelukkige lichaam. Al in de Oudheid streefde men naar een gezonde geest in een gezond lichaam, en uit eigen ervaring kennen we het gevoel van geestelijk welbevinden wanneer we fit zijn van lijf en leden. We zitten ‘lekker in ons vel’ wanneer lichaam en geest in balans zijn. Maar is een gezond lichaam ook voorwaarde voor een gelukkig leven? Ben ik mijn lichaam of heb ik mijn lichaam? Waar sommige spirituele tradities het lijf als gevangenis van de ziel beschouwen, daar zien andere het juist als de plaats van verlichting. Hoe dan ook, willen we in dit leven streven naar geluk of spiritueel inzicht, dan kunnen we niet om ons lichaam heen.

Rust nemen, gezond leven, ontzorgen, luisteren naar je lichaam. Het zijn goede voornemens op weg naar een manier om te leren wat je écht gelukkig maakt. Want niets is zo mooi als de kracht van een lichaam in balans.

Tijdens deze maand staan we stil bij alles wat goed voor ons is en ons gelukkig maakt. Meedoen dus!” Aldus De Maand van de Spiritualiteit.

Enfin, we zitten weer middenin de categorieverwarringen. Kan het lichaam denken? Kan het lichaam gelukkig zijn? Wie of wat denkt en is eventueel gelukkig als het lichaam als gezond wordt ervaren? Daar gaan we weer… Maar zie, in het boven geciteerde blurptekstje worden de zaken toch weer redelijk uit elkaar gehouden en gaat het over “geestelijk welbevinden” “wanneer we fit zijn van lijf en leden.” Dus eigenlijk geeft de toelichting al toe dat de thema-omschrijving verwarrend is.

Enfin, we weten niet wat het lichaam vermag, zullen we Spinoza maar nazeggen: "Etenim, quid Corpus possit, nemo huc usque determinavit..." [Ethica 3/2s]. Maar zou hij toen hij dat schreef, ooit bedoeld kunnen hebben dat het lichaam gelukkig zou zijn? Lichaam en geest hebben niets met elkaar gemeen (behalve dan dat het bestaanswijzen zijn van één ding (deze of die mens). "Het lichaam kan de geest niet tot denken aanzetten en de geest het lichaam niet tot beweging, rust of - indien dit bestaat - iets anders.” [Ethica 3/2] Enfin, de attributenverhaspeling kan weer van stal gaan – en we noemen dat dan: spiritualiteit.

                                          * * *

Ik wijs hier nog even op het blog "Filosofie van het lichaam" van 3 juni 2013 - en het blog van 26 mei 2013 "Heeft de notie 'denkende materie' nog iets met Spinoza van doen?"