Rake bespreking van Krops boek over de Spinozareceptie

Het jongste nummer van Radix, tijdschrift over geloof en wetenschap, 40(3), is net uit en dat bevat een drie bladzijden vullende recensie door Yoram Stein van het boek van Henri Krop, Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland. Het is, voor zover ik weet, de eerste recensie over dit boek in een multidisciplinair wetenschappelijk tijdschrift. Een mijlpaal dus!

Yoram Stein is docent filosofie en publicist en werkt aan de Universiteit Leiden – en dat was nieuw voor mij - aan een proefschrift over de rol van vrijheid en religie in Spinoza’s TTP! We zullen ooit dus meer van hem over Spinoza vernemen.

De recensent geeft een heldere plaatsbepaling en betekenis van Krops boek, met name door het te bespreken tegen de achtergrond van het beeld dat door de boeken van Jonathan Israel was ontstaan en waarbij, zoals Stein het fraai samenvat, Spinoza als "beschermheilige van het secularisme" werd neergezet.

Het beeld dat Spinoza een antireligieus denker zou zijn wordt door Krop sterk genuanceerd door te laten zien hoe groot Spinoza’s invloed op protestantse denkers is geweest. Ook wijst Krop erop hoe in de 19e eeuw vooraanstaande spinozisten van oorsprong theoloog waren.

Yoram Stein haalt aldus treffend naar voren hoe de band tussen spinozisme en protestantisme als een rode draad door het boek loopt. Graag citeer ik hier zijn slotalinea:

“Het loont wellicht wel om Krops boek zelf contextualistisch te lezen: als een weerslag van de tijd waarin wij nu leven, waarin religie onder druk staat van enerzijds de aanhangers van de radicale verlichting die alle religie uit het maatschappelijk leven willen bannen en anderzijds de radicale gelovigen die hun religieuze heilstaat met geweld aan anderen willen opdringen. Dit boek levert zo niet alleen een belangrijke bijdrage aan de geschiedschrijving van de moderne filosofie in Nederland, maar tracht tegelijkertijd ook op bescheiden wijze een nieuw perspectief te bieden in dit actuele debat over de plaats van religie in de moderne samenleving, namelijk door te laten zien dat religiositeit goed met de moderniteit kan samengaan.”

Yoram Stein zag er wel iets in om het PDF met deze recensie via dit blog verdere verspreiding te geven, zodat anderen er desgewenst op kunnen reageren.

Robert van Putten, de hoofdredacteur van Radix, tijdschrift over geloof, wetenschap en samenleving, ging ermee akkoord. Het is het tijdschrift van ForumC, een christelijke organisatie die zich bezig houdt met “wat er gaande is in cultuur en samenleving om de ontwikkelingen van onze tijd te kennen en te duiden, christenen bewust maken van de ontwikkelingen en het denken hierover verder te brengen.” In blogs in 2011 en 2013 gaf ik aandacht aan onderzoek van ForumC [cf website Radix]

Zie hier de (nu veilige) link naar dat PDF met Steins recensie.

Stan Verdult

Reacties

De link naar de recensie van Yoram Stein leidde eerst naar een website die door malware onveilig gemaakt bleek te zijn. Het document heb ik inmiddels op een andere website geplaatst en de link erheen is nu dus weer veilig.

Hoewel Henri Krop in Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland een gedegen beeld schetst van een en ander