Vandaag Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag voor Spinozistisch martelaar

Morgen, 31 oktober, wordt Lutherdag of hervormingsdag gevierd, daar Luther op die dag in 1517 zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkapel in Wittenberg spijkerde.

Ik stel voor dat we vandaag, 30 oktober, aanwijzen (“dopen”) als Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag, daar op 30 oktober 1710, Hendrik Wyermars (± 1685 - na 1749) veroordeeld werd tot de zwaarste straf ooit voor geen zwaarder vergrijp dan het schrijven en doen uitgeven van een de dominees en regenten onwelgevallig boek.

Hij werd veroordeeld tot 15 jaar Rasphuys, ‘buiten acces, sonder pen, int of papier’, betaling van 3000 gulden boete en daarna 25 jaar verbanning uit de provincie.  

In zijn boek, Den ingebeelde Chaos, dat in juni dat jaar was uitgekomen, was de vrijdenker uitgebreid in discussie gegaan met Spinoza. Hubert Vandenbossche typeerde zijn boek dan ook als een "Tractatus de emendatione Spinozae" en Jonathan Israel duidde de zwaar vervolgde auteur aan als "martelaar van het radicale denken.” Hij is te zien als een Spinozistisch martelaar.

Den ingebeelde chaos inmiddels op internet
Vier jaar geleden schreef ik een reeks blogs over Wyermars [zie ze
hier bijeengezet]. Toen was zijn boek nog niet gedigitaliseerd en was het nog niet op internet te vinden. Maar inmiddels is het KB exemplaar door Google gedigitaliseerd en staat het nu op internet. Het is daar ook gratis als e-book te downloaden.

Ik had dit bericht al eerder (zie ik nu) in een blog van 26 febr. 2014, "Den ingebeelde chaos" van Hendrik Wyermars (± 1685 - na 1749) op internet! 

         

De KB heeft trouwens ook een exemplaar afgestoten van Den ingebeelde chaos, en gewaande werels-wording der Oude, en hedendaagze Wysgeeren, veridelt en weerlegt, Byzonder de gevoelens van T. Lucretius Carus en Dirk Santvoort. Betoonende datze de beginzelen der Werelt, dat is, wording van Zon, Maan, Aardkloot, enz volgens hun eygen gronden, niet wel afgeleyd en betoogt hebben. Met een verstandige verklaring wegens Gods Inblyvende, en Overgaande werking. Door Hendrik Wyermars.
Dit exemplaar is inmiddels door veilinghuis
BK aan de man gebracht (voor verdere informatie over Hendrik Wyermars werd naar dit webblog verwezen).

Hertaling in 2015 verwacht
Intussen is Michiel Wielema hard bezig met de hertaling van Den ingebeelde Chaos en deze van uitgebreide toelichtingen te voorzien. Uitgeverij Vantilt had eerder toegezegd het resultaat uit te geven (net zoals het op 7 mei 2014 zijn hertaling van Een licht dat schijnt in duistere plaatsen van Adriaan Koerbagh uitbracht), maar zag daar bij nader inzien geen brood meer in. Gelukkig heeft Wielema uitgeverij Verloren bereid gevonden zijn werk uit te geven. Naar verwachting zal dat ergens volgend jaar zomer zijn.

Michiel deelde eerder in een reactie op dit blog mee dat hij in die hertaling ook eindelijk de sterfdatum van deze "held van het vrije woord" zal onthulden. We wachten met belangstelling af.

Hendrik Wyermarsdag én Hendrik Wyermarsplein
Naast het invoeren van een Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag handhaaf ik ook mijn al eerder gedane voorstel om in Amsterdam of voor mijn part in een ander plaats een plein te noemen: