Weg van Kantís worsteling met Spinoza

In dit laatste blog van het jaar wil ik wijzen op een review van Sebastian Gardner dat op Tweede Kerstdag op internet werd geplaatst: “Sebastian Gardner on Omri Boehm’s “Kant’s Critique of Spinoza” [Oxford University Press USA 2014]” [Cf. - cf. ook eerder blog en blog over dit boek]

Sebastian Gardner is Professor of Philosophy at UCL in London, UK. His work concentrates on Kant and post-Kantian philosophy. He has published widely on Kant, Fichte, Schelling, Schopenhauer, Nietzsche, Sartre, Merleau-Ponty and the aesthetic turn in post-Kantianism. Among his books are Kant and the Critique of Pure Reason (Routledge 1999), Sartre’s “Being and Nothingness” (Continuum/Bloomsbury, 2009) and, together with Matthew Grist, The Transcendental Turn (Oxford UP 2015). He is currently working on a book on the legacy of Kant’s Third Critique. ]
Hij schreef ook:
“Spinoza, Enlightenment, and Classical German Philosophy,” in: Diametros 40 (June 2014) - Special Topic - The Radical Enlightenment [cf.
blog en PDF]

Het is een intrigerend artikel van zo’ 12 A4-tjes, eigenlijk niet zozeer een bespreking als wel een diepgaande discussie met (en gedeeltelijke weerlegging van) het boek van Omri Boehm, waarvoor Gardner grote bewondering uitspreekt, maar met welks centrale stelling hij het niet eens is, n.l. dat in z’n hele filosofische project, ja dat in de kern ervan, Kant vooral gepreoccupeerd zou zijn geweest met Spinoza – dat hij n.l. diepgaande waardering had voor de kracht van Spinoza’s redeneren, maar dat hij de drastische conclusies ervan wilde proberen te vermijden.

Het is een niet eenvoudig artikel, waarvan veel interessants is op te steken, maar dat mij - moet ik toegeven - voor een deel de pet te boven gaat. Daarom probeer ik niet een samenvatting te geven van waar het Gardner om gaat.

Tenslotte besloot ik met deze dubbelzinnige titel dit jaar af te sluiten. Zoals uit de receptiegeschiedenis van het Spinozisme blijkt (cf. bijv. het boek van Henri Krop) blijken nogal wat geïnteresseerden in Spinoza weg te zijn (geweest) van de worsteling en benadering van Kant. Het gaat dan vooral om de behoefte om onder het necessitarianisme van Spinoza uit te komen: om ruimte te hebben voor een andere vrijheid dan Spinoza ‘toestaat’, waarbij toch iets als een ‘vrije wil’ mogelijk blijkt. Om daartoe in staat te zijn rust Kant ‘zijn’ God telkens weer uit met kennis en vrije wil. Maar de God van Spinoza en die van een Descartes of Kant zijn niet verzoenbaar. Daarom hel ikzelf over naar de tweede betekenis van mijn titel: blijf maar liever weg van een Kant. Hetgeen overigens tamelijk moeilijk is, want het verlangen naar een dergelijke verzoening van het onverzoenbare (van de ene – gedetermineerde - vrijheid met de andere – onveroorzaakte, “echte” – vrijheid) bestaat, ook tegenwoordig nog (zie bijv. mijn tweede blog over het recente boek van Karel D’huyvetters).

___________________

Het gaat in het boek van Boehm en m.n. het deel ervan waarop Gardner zich in z'n review vooral baseert, over Kant’s Abhandlung Der einzige mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes (1762), waarin Kant de tot dan gegeven godsbewijzen als ongeldig typeert (daarin wordt ‘zijn’ of ‘bestaan’ ten onrechte als predicaat gebruikt) en een eigen ontologisch godsbewijs ontwikkelt dat de gesignaleerde gebreken niet zou hebben.

Deze is te vinden via hier - de Inhoudsopgave Vorkritische Schriften II - 1757-1777

Al Kant’s teksten zijn te vinden op: korpora.zim.uni-duisburg-essen.de/kant/

Hier een blog, "Kant and Spinoza, together at last…" waarin getracht wordt (met 'n schema, cf.) de filosofie van Spinoza en die van Kant op elkaar te betrekken. 

Blogs over Kant vs/& Spinoza

09-06-2009: Constantin Brunner (1862 - 1937) - 'Spinoza gegen Kant'

29-12-2010: Nieuw licht op Kant en Spinoza [over Beth Lord: Kant and Spinozism: Transcendental Idealism and Immanence from Jacobi to Deleuze, Palgrave Macmillan, 2010]

31-12-2010: Kwam Kant met z’n Opus Posthumum dichter bij Spinoza’s Opera Posthuma?

19-1-2012: Nieuw boek uit: Motivationen für das Selbst. Kant und Spinoza im

27-01-2012:Yirmiyahu Yovel (The Hebrew University of Jerusalem and the New School for Social Research) sprak over: Spinoza in Kant’s Critique

25-10-2013: Dat van Spinoza was geen ontologisch godsbewijs [3]

27-04-2014: Nieuw boek over Kant's Spinoza-kritiek op komst [over on Omri Boehm “Kant’s Critique of Spinoza.” Oxford University Press USA 2014]

28-09-2014: Kant & Spinoza [Over de presentatie van Omri Boehm, Kant's Critique of Spinoza in México]

11-11-2014: Kant zou als verborgen Spinozist begonnen zijn [over NDPR-review van Omri Boehm, Kant's Critique of Spinoza]

15-07-2015: Niet Kant maar Spinoza bracht een werkelijk copernicaanse revolutie

11-02-2016: Kant nogal laconiek over Spinoza