"In de voetsporen van Spinoza" - zondagse excursies

Ook deze zomer organiseert Jossi Efrat weer tweemaal een excursie, waarbij in de voetsporen van Spinoza wordt getreden.

[image040.jpg]
Hier geeft Jossie Effrat op 23 augustus 2009 toelichting bij het graf van rabbijn Saul Levi Morteira op de oude joodse begraafplaats in Ouderkerk a/d Amstel. 

Op 8 en 22 augustus 2010 worden 2 identieke excursies gehouden waarbij te voet wordt gelopen op de plaatsen waar Spinoza ook heeft verbleven. Aan de hand van 17e en 18e eeuwse plaatjes zal men zich een voorstelling kunnen maken hoe het er toen uitzag, door deze tekeningen te vergelijken met de gebouwen en het straatbeeld van nu. De deelnemers zullen een aantal kopiën van deze plaatjes daarbij ontvangen.

Het vervoer geschiedt met eigen auto. Op zondagen is het parkeren relatief gemakkelijk. In het centrum van Den Haag ook gratis. In het centrum van Amsterdam meestal gratis tot 12 uur.

Voor degenen die niet over eigen auto beschikken zal een regeling worden getroffen zodat er meegereden kan worden met anderen.

Programma:

Amsterdam, Portugese synagoge, met bezoek. Spinoza heeft dit gebouw (van 1675) bij aanbouw kunnen zien, hoewel hij daar kennelijk nooit binnen is geweest. In de synagoge zal worden uitgelegd hoe vroeger de ban werd voltrokken. (Bij Spinoza gebeurde dat op 27 juli 1656, tijdens zijn afwezigheid, in een kleinere synagoge daarnaast, die nu niet meer bestaat.) De huidige synagoge lijkt in een aantal opzichten op het vroegere gebouw aan de Houtgracht, waar we ook zullen wandelen.

Op de Houtgracht (nu Waterlooplein) was het ouderlijk huis van Spinoza.

Vlakbij zien we ook het nieuwe standbeeld van Spinoza (van 2009).

 

Ouderkerk a/d Amstel. Kerklaan 10. Rondleiding op de oude joodse begraafplaats met o.a. graven (met leesbare zerken) van de beide ouders van Spinoza. Ook graven van de drie rabbijnen die waarschijnlijk leraren waren van Spinoza:  Saul Levi Morteira, Isaac Aboab en de meest bekende rabbijn: Menasse Ben-Israël. Het is niet duidelijk of zij allen ook een actieve rol hebben gespeeld bij de Spinoza-ban van 1656, maar waarschijnlijk geldt dit wel voor de twee eersten. (Ben-Israël was die tijd in Engeland.)

 

Rijnsburg, Spinozahuisje op de Spinozalaan 29. Gezien de geplande restauratie is binnen nu nog niet alles te zien. Theo van der Werf, de secretaris van de Vereniging Het Spinozahuis, zal binnen uitleg geven. Indrukwekkend zijn ook de buitenkant van het huisje, en de mooie tuin met borstbeeld van de wijsgeer.

 

Den Haag. Wandelen vanaf de Nieuwe Kerk op het Spui, (waar Spinoza op 25 februari 1677 werd begraven), langs zijn eerste woning aan de Stille Veerkade, en naar zijn laatste woning aan de Paviljoensgracht.

Hier zien we ook het oude standbeeld (onthuld in 1880) van Spinoza.

Vervolgens wordt gewandeld naar het Buitenhof, waar het standbeeld van Johan de Wit (uit 1906) staat, en zal toelichting worden gegeven op de gebeurtenissen bij de Gevangenpoort op 20 augustus 1672 en de betrokkenheid van Spinoza daarbij. 

 

Praktische zaken

Aanvang excursie: om 10 uur, bij de ingang van de "Esnoga", de grote Portugese synagoge, op het Mr. Visserplein (Jonas Daniel Meijerplein) te Amsterdam, naast het Waterlooplein. 

Trams: 9 en 14.  Bij Metrostation Waterlooplein.

 

Tijdschema: Gezien de ervaring van verleden jaar proberen we een tamelijk strak schema te handhaven, zodat de excursie niet te veel uitloopt. Er zal geen tijd zijn voor een lunch onderweg. Deelnemers wordt geadviseerd een broodje of iets dergelijks in de auto mee te nemen.

Men kan uiteraard wel even stoppen onderweg voor iets drinken en toilet.

Er zijn toiletten in de Amsterdamse synagoge. In de begraafplaats en in het huisje te Rijnsburg zijn echter geen toiletten.

We proberen omstreeks 12 uur al uit centrum Amsterdam weg te rijden.

Bezichtiging in Ouderkerk is dan van 1230 tot 1320.

Bezichtiging huisje in Rijnsburg van 14 tot 15 uur.

Begin rondleiding in den Haag ca. 16 uur.  Einde excursie ca. 18 uur.

 

Heren dienen in de synagoge en op de joodse begraafplaats een pet, hoed of elk ander hoofddeksel te dragen.

Voor dames is geen bijzondere kleding vereist.

 

Kosten; € 20.-  p.p., dit is incl. enteegeld bij de Portugese synagoge, en een mapje met kopiën van relevante oude plaatjes.

 

Aanmeldingen: Jossi Efrat, 06-81-41-87-59;   jossiefrat@hotmail.com

 

De excursie is initiatief van Jossi zelf, er staat geen organisatie achter. Jossi is lid van de Vereniging Het Spinozahuis en werkzaam als gids en reisleider, buiten Nederland vooral in het Midden-Oosten. Is bekend met het jodendom, praat Hebreeuws en ook Arabisch.

 

Tijdens de excursie is niet genoeg tijd om diep in te gaan in de uitgebreide filosofie van Spinoza. Wel zal in de Synagoge aandacht worden besteed aan hoeverre Spinoza's brede orthodox-joodse opleiding in zekere mate invloed had op zijn latere opvattingen.

                                          * * *

Zie op dit wedblog impressies van de excursie op 23 augustus 2009

• Spinoza in een dag. Excursie deel 1. Amsterdam

• Spinoza in een dag. Excursie deel 2. Ouderkerk a/d Amstel

• Spinoza in een dag. Excursie deel 3. Rijnsburg

• Spinoza in een dag. Excursie deel 4. Den Haag

• Nog eens naar de Joodse Begraafplaats in Ouderkerk a/d Amstel

Reacties

I'm ecstatic to learn about 'In the footsteps of Spinoza' and that such a trip will be taken on the 22 August, as I will be in Holland then! My only concern is that it will be delivered in Dutch! Even so I'm prepared to take the trip. Hopefully somebody can translate for me the most important points. Most important to me is to witness, be in close proximity with historically relevant monuments, artifacts etc and breath the same air Spinoza breathed (minus the glass dust of course!).
A Spinoza reader
sion